ข้าพเจ้า นางวารุณี ศรีชุมแสง กลุ่มภาคประชาชน ตำบลเจริญสุข อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดบุรีรัมย์
หลักสูตร : ED05 คณะครุศาสตร์ โครงการยกระดับเศรษฐกิจและสังคมแบบบูรณนาการ 1 ตำบล 1 มหาวิทยาลัยจากมหาวิทยาลัยสู่ตำบล เพื่อสร้างรากแก้วให้ประเทศ มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์

ข้าวต้มมัด

ข้าวต้มมัด หรือ ข้าวต้มผัด คือ ขนมชนิดหนึ่งที่ทำด้วยข้าวเหนียวผัดกับกะทิ แล้วนำไปห่อด้วยใบตอง ใส่ไส้กล้วย มัดด้วยตอก นำไปนึ่งให้สุก ซึ่งจะใช้เฉพาะกล้วยน้ำว้า เพราะเป็นกล้วยที่สุกยาก พอนึ่งกับข้าวเหนียวแล้วจะทำให้สุกพร้อมกันพอดี

ข้าวต้มมัดอีกชนิดหนึ่งเรียก ข้าวต้มลูกโยน เป็นขนมที่ใช้ในเทศกาลออกพรรษา ห่อด้วยใบพ้อหรือยอดมะพร้าวเป็นรูปรี ข้างในเป็นข้าวเหนียวผสมถั่วดำไม่มีไส้ ผูกเข้าด้วยกันเป็นพวงแล้วนำไปต้ม ส่วน ข้าวต้มมัดไต้ เป็นข้าวต้มที่ห่อแล้วมัดให้มีลักษณะเหมือนไต้ที่ใช้จุดไฟ ไส้เป็นถั่วทองโขลกกับรากผักชี กระเทียม พริกไทย ใส่หมู มันหมู ปรุงรสด้วยเกลือ น้ำ น้ำตาลทราย ห่อด้วยใบตองเป็นแท่ง มัดเป็นเปลาะ 4-5 เปลาะ แล้วนำไปต้ม บางท้องที่ใช้เป็นขนมไหว้เจ้าในเทศกาลตรุษจีนและสารทจีนด้วย

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือเรียกข้าวต้มมัดว่า ข้าวต้มกล้วย ใช้ข้าวเหนียวดิบมาห่อ ปรุงรสด้วยเกลือนิดหน่อย ใส่ถั่วลิสงต้มสุกเคล้าให้เข้ากันแล้วจึงห่อเป็นมัด ใส่ไส้กล้วย เอาไปต้มให้สุก ถ้าเป็นแบบผัด จะผัดข้าวเหนียวกับกะทิก่อนแล้วจึงห่อใส่ไส้กล้วย แล้วต้มให้สุก ถ้าต้องการหวานจะเอามาจิ้มน้ำตาล ส่วนทางภาคเหนือนิยมนำข้าวต้มมัดที่สุกแล้วมาหั่นเป็นชิ้นๆ คลุกกับมะพร้าวขูด โรยน้ำตาลทราย เรียก ข้าวต้มหัวหงอก ในประเทศลาวมีข้าวต้มมัดเช่นเดียวกันเรียกว่า “เข้าต้ม” ไส้เค็มใส่มันหมูกับถั่วเขียว ไส้หวานใส่กล้วย

ข้าวต้มมัดทางภาคใต้ไม่มีไส้ เป็นข้าวเหนียวผัดกับกะทิ ใส่ถั่วขาว ไม่นิยมใช้ถั่วดำ ออกรสเค็มเป็นหลัก ถ้าต้องการให้มีรสหวานจะเอาไปจิ้มน้ำตาล และมีขนมชนิดหนึ่งเรียก ข้าวต้มญวน มีลักษณะคล้ายข้าวต้มมัดแต่ห่อใหญ่กว่า ทำให้สุกด้วยการต้ม เมื่อจะรับประทานจะหั่นเป็นชิ้นๆ คลุกกับมะพร้าวขูด เกลือและน้ำตาลทราย
ข้าวต้มมัดของชุมชนเจริญสุขเราส่วนมากนิยมห่อข้าวต้มกล้วย ข้าวต้มจะมีหลายแบบ เช่น ข้าวต้มกล้วย ข้าวต้มหมู ข้าวต้มเปล่า ทั้งนี้แล้วแต่ความชอบความถนัดของแต่ละครอบครัวจะแตกต่างกันออกไป

ส่วนประกอบของข้าวต้มมัด
1 ข้าวเหนียว 2 กิโลกรัม
2 กะทิ 3 กิโลกรัม
3 เกลือ 1 ห่อ
4 น้ำตาล 2 ทัพพี
5 ถั่วดำต้มแล้ว 1 ถ้วย
6 กล้วยสุก
7 ใบตอง

วิธีทำ
1 นำข้าวเหนียวแช่น้ำ 6 ชั่วโมง แล้วตักขึ้นพักไว้ให้เสด็จน้ำ
2 นำกะทิไปเคี่ยวในกระทะ เรื่อยๆจนเกือบแห้ง
3 พอเคี่ยวเสร็จตั้งไฟกลางใส่ส่วนผสมทั้งหมดลงไปคนให้เข้ากันจนกะทิแห้ง
4 นำกล้วยน้ำว้ามาผ่าครึ่ง
5 นำมาห่อโดยตักข้าวที่ผัดห่อก่อนแล้วใส่กล้วยลงตรงกลาง
6 จับประกบกันใช้ตอกในการมัดจับประกบกันใช้ตอกในการมัดติดกัน
7 เสร็จแล้วนำไปต้ม คิดว่าสุกก็แกะดู

ประเพณีของเราชาวพุทธ ซึ่งมีมาแต่สมัยรุ่นคุณปู่คุณย่าคุณตาคุณยาย ได้สืบทอดกันมาหลายยุคหลายสมัยคือ วันสารทไทย ซึ่งชุมชนของเราทั้ง 5 หมู่บ้าน จะร่วมแรงร่วมใจกัน ทำขนมไทยต่างๆกันตามที่ถนัด เช่น ข้าวต้มมัด ขนมกระยาสารท และเครื่องกันเทศน์ ผลไม้ ข้าวสาร อาหารแห้ง เพื่อจะได้เอาไปทำบุญ ให้กับบรรพบุรุษ ที่ล่วงลับไปแล้วตามความเชื่อที่ปู่ย่าตายาย พาทำมาในวันแรม 15 ค่ำ เดือน 10 ของทุกปี เรียกว่า วันสารทไทย

ข้าวต้มมัด นอกจากจะใช้ประกอบพิธีกรรมทางศาสนาแล้วยังสามารถเป็นรายได้เสริมได้แก่ชาวชุมชนเจริญสุขได้ด้วยโดยการจำหน่ายผลิตภัณฑ์การเกษตรไม่ว่าจะเป็นกล้วย ใบตอง หรือการแปรรูปผลิตภัณฑ์เป็นข้าวต้มมัดอีกด้วย

ข้าวต้มมัด โดย นางวารุณี ศรีชุมแสง

อ้างอิง
ข้าวต้มมัด สืบค้นเมื่อวันที่ 10 ตุลาคม 2564,จากเว็ปไซต์
https://cooking.kapook.com/view92386.html
http://maylady.myreadyweb.com/page-24945.html
https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%82%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%95%E0%B9%89%E0%B8%A1%E0%B8%A1%E0%B8%B1%E0%B8%94

อื่นๆ

เมนู