บทความประจำเดือนพฤษภาคม พ.ศ.2564

เรื่อง ปราชญ์ชาวบ้าน

          ปราชญ์ชาวบ้านคนส่วนใหญ่มักจะคิดถึงองค์ความรู้หรือภูมิปัญญาที่มาจากชาวบ้านเป็นความรู้ ที่ตกทอดมาจากบรรพบุรุษเกิดจากกระบวนการเรียนรู้ปรับตัวผ่านประสบการณ์ที่สั่งสมพัฒนาและสืบทอดกันต่อๆมา เพื่อใช้แก้ปัญหาที่เกิดขึ้นในการดำรงชีวิตได้อย่างมีความสุขหลักการแนวคิดและวิถีชีวิตของปราชญ์ เป็นสิ่งที่คนในยุคสมัยปัจจุบันนี้ควรได้เรียนรู้และนำไปเป็นแบบอย่างในการดำรงชีวิตการนำภูมิปัญญาจากปราชญ์ชาวบ้าน
มาประยุกต์ใช้ในการทำงานซึ่งสามารถนำไปใช้ปฏิบัติใช้ในระดับบุคคลและชุมชนท้องถิ่นได้เป็นอย่างดี บรรพบุรุษของชาวไทยเป็นชนชาติที่มีศิลปะวัฒนธรรมจารีตประเพณีที่เก่าแก่สืบทอดกันมานานนับร้อยนับพันปี
โดยบรรพบุรุษของชาวไทยได้นำเอาความรู้ความสามารถด้านต่างๆถ่ายทอดให้คนรุ่นหนึ่งไป สู่คนอีกรุ่นหนึ่งโดยมีการปรับเปลี่ยนไปตามยุคสมัยเพื่อนำความรู้นั้นๆมาใช้ปรับปรุงเปลี่ยนแปลงในการดำรงชีวิตอยู่ในสังคมชุมชนท้องถิ่นให้มีคุณภาพมากยิ่งขึ้นโดยความรู้ความสามารถเหล่านี้จะเรียกว่า “ภูมิปัญญาท้องถิ่น”

ปราชญ์ชาวบ้าน
        หมายถึงบุคคลในสังคมชุมชนท้องถิ่นซึ่งเป็นเจ้าของภูมิปัญญาและนำภูมิปัญญามาใช้ประโยชน์

ในการดำรงชีวิตจนประสบผลสำเร็จ จากการสั่งสมประสบการณ์และสามารถถ่ายทอดองค์ความรู้
เชื่อมโยงคุณค่าภูมิปัญญาของอดีตกับปัจจุบันได้อย่างเหมาะสมสอดคล้องกับการดำรงชีพในปัจจุบัน

ภูมิปัญญาท้องถิ่นหรือภูมิปัญญาชาวบ้าน หรือภูมิปัญญาพื้นบ้าน หมายถึง สิ่งที่แสดงความรู้ ความคิด และการกระทำของบรรพบุรุษของเรา เพื่อที่จะดำรงชีวิตรอดอย่างมีความสุข

ประเภทของภูมิปัญญา
ภูมิปัญญาไทย แบ่งออกเป็น 2 ระดับ คือ ชาติ และระดับท้องถิ่น
1. ภูมิปัญญาระดับชาติ เป็นภูมิปัญญาที่พัฒนาสังคมไทยให้รอดพ้นจากวิกฤตการณ์ต่าง ๆ ในอดีตเช่น การกอบกู้เอกราชโดยสมเด็จพระนเรศวรมหาราช และการเสียแผ่นดินบางส่วนของประเทศไทย ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เพื่อรักษาเอกราชชาติไทย ทำให้ประเทศไทยไม่ตกเป็นเมืองขึ้นของชาติตะวันตกในยุคล่าอณานิคม หรือจักรวรรดินิยม
 2. ภูมิปัญญาท้องถิ่น หรือภูมิปัญญาชาวบ้าน คือสิ่งที่แสดงความรู้ ความคิดและการกระทำของบรรพบุรุษของเรา เพื่อที่ดำรงชีวิตอย่างมีความสุข

ปราชญ์ชาวบ้านตำบลเจริญสุข อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดบุรีรัมย์

          ผู้ที่มีความรู้ความสามารถในด้านต่างๆ ที่อยู่ในชุมชนพื้นที่ตำบลเจริญสุข อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดบุรีรัมย์ หรือที่เรียกกันว่า ปราชญ์ชาวบ้านนั้นมีอยู่หลายท่านด้วยกัน ซึ่งแต่ละท่านก็จะมีความรู้ความสามารถในด้านต่างๆที่แตกต่างกันออกไป ไม่ว่าจะเป็นปราชญ์ด้านการจักสานหรือปราชญ์ทางด้านผ้าทอมือ โดยการดำเนินงานในเดือนพฤษภาคมนี้ได้ทำการศึกษาและเก็บรวบรวมข้อมูลในด้านปราญ์ชาวบ้าน ซึ่งข้าพเจ้าจะขอยกตัวอย่างปราชญ์ชาวบ้านในพื้นที่ตำบลเจริญสุข อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดบุรีรัมย์ มาหนึ่งท่านซึ่งก็คือ   “นางสำรวย ศรีมะเรือง” นักปราชญ์ด้านผ้าทอ คุณแม่สำรวย ศรีมะเรือง มีความรู้ความชำนาญด้านผ้าทอมือ หรือที่รู้จักกันในนามของผ้าภูอัคนี “ผ้าภูอัคนี” หรือ ผ้าย้อมดินภูเขาไฟ เกิดจากภูมิปัญญาของชาวบ้านเจริญสุข เมื่อประมาณสิบปีที่แล้ว โดยคุณแม่สำรวย ศรีมะเรือง ประธานกลุ่มสตรีทอผ้าไหม ผ้าฝ้าย ตำบลเจริญสุข อำเภอเฉลิมพระเกียรติ จังหวัดบุรีรัมย์ ได้ทดลองนำเอาดินภูเขาไฟจากภูเขาพระอังคารที่ดับสนิทแล้วมาเป็นวัตถุดิบในการย้อมเส้นฝ้ายและไหม โดยครั้งแรกสียังไม่ค่อยติดทน เมื่อนำไปซักแล้วสีตกซีดไม่สวย จึงทดลองเอาฝ้ายที่ย้อมแล้วไปต้มกับเปลือกไม้ประดู่ซึ่งให้สีน้ำตาลคล้ายๆกัน ปรากฏว่าได้สีสันที่สวยงามและติดทนนานขึ้น ซึ่งในปัจจุบันคุณแม่สำรวย ศรีมะเรือง ได้มีการการพัฒนาผ้าภูอัคนีมาอย่างต่อเนื่องซึ่งเป็นของขึ้นชื่อของตำบลเจริญสุขอีกด้วย และยังมีการพัฒนามาจากผ้าทอมือ ให้สามารถขายได้ง่ายขึ้นและมีความต้องการเพิ่มขึ้น เช่น เสื้อผ้า ผ้าพันคอ ซึ่งนิยมใช้ในปัจจุบัน นอกจากนี้ยังเป็นการสร้างความเข้มแข็งให้ชุมชนในการพึ่งพาตนเอง

อ้างอิง

สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอเมืองสุพรรณบุรี.(2564).ปราชญ์ชุมชนคืออะไร.สืบค้นเมื่อวันที่ 13 พฤษภาคม 2564,จาก https://district.cdd.go.th/muang-suphan/services/.

 

 

อื่นๆ

เมนู