ดิฉันนางสาวอภิญญา  บุญภูงา กลุ่มบัณฑิตจบใหม่ ผู้ปฏิบัติงานตำบลหนองยายพิมพ์ อำเภอนางรอง จังหวัดบุรีรัมย์
หลักสูตร HS01 กาส่งเสริมและการพัฒนาการผลิตปุ๋ยชีวภาพอัดเม็ด ดิฉันได้ลงพื้นที่ปฏิบัติงานประจำเดือน ธันวาคม
พ.ศ. 2564 ดังต่อไปนี้

วันที่ 4 ธันวาคม พ.ศ. 2564 เวลา 13.30 น. กลุ่มนักศึกษา กลุ่มประชาชนและกลุ่มบัณฑิตจบใหม่ ได้ลงพื้นที่ทำกิจกรรม
เรื่องการผลิตปุ๋ยมูลไส้เดือน ณ ศาลาหมู่ 1 ตำบลหนองยายพิมพ์ อำเภอนางรอง จังหวัดบุรีรัมย์ การอบรมการผลิตปุ๋ยมูลไส้เดือน โดย นางสาวฉะไมพร  แผ้วพลสง กำนันตำบลหนองยายพิมพ์ และ นายสำราญ  สาทิพย์จันทร์ เป็นวิทยากรให้ความรู้เกี่ยวกับ
ประวัติความเป็นมาและวิธีการผลิตปุ๋ยมูลไส้เดือน มีหัวข้อดังนี้
1. ประวัติความเป็นมา
2. รูปแบบการเลี้ยงไส้เดือน
3. วัสดุอุปกรณ์
4. วิธีการผลิตปุ๋ย
5. คุณสมบัติและวิธีใช้
6. ศัตรูพืช/อาหารของไส้เดือน
7. ประโยชน์ของปุ๋ยมูลไส้เดือน
8. ต้นทุนการผลิต
9. ราคาผลิตและจำหน่าย
10. หน่วยงานที่มีส่วนเกี่ยวข้อง

ประวัติความเป็นมา
ชุมชนบ้านหนองยายพิมพ์ หมู่ 1 ตำบลหนองยายพิมพ์ อำเภอนางรอง จังหวัดบุรีรัมย์ ได้รับงบประมาณสนับสนุนจาก กระทรวงธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม จำนวนเงิน 400,000 บาท โดยมีกลุ่มเป้าหมาย ชาวบ้านในชุมชนบ้านหนองยายพิมพ์ เบื้องต้นการเลี้ยงไส้เดือน เป็นการทำขยะอินทรีย์จากเศษอาหารตามครัวเรือนและการเริ่มต้นการทำขยะอินทรีย์คือ การเลี้ยงไส้เดือน ในการแก้ไขปัญหาอาหารของไส้เดือน คือเศษอาหาร ผัก ผลไม้ในชุมชน เป็นต้น การสนับสนุนงบประมาณจากองค์การบริหารส่วนตำบลหนองยายพิมพ์ เป็นกลุ่มเป้าหมายกลุ่มแรก ที่มีการต่อยอดในพื้นที่ชุมชนข้างเคียงในการพัฒนาการผลิตปุ๋ยมูลไส้เดือน การจัดทำโครงการผลิตปุ๋ยมูลไส้เดือนได้มีขั้นตอนกระบวนการผลิตมาเป็นระยะเวลา 6 เดือนถึงปัจจุบันเริ่มมีผลผลิต การเก็บมูลไส้เดือน การเก็บน้ำไส้เดือน เพื่อกักเก็บผลผลิตไว้จัดจำหน่าย และมีเจ้าหน้าที่ในการช่วยเหลือจาก องค์การบริหารส่วนตำบลหนองยายพิมพ์ เข้ามารับผิดชอบดูแลในส่วนของการฝึกขั้นตอนการเลี้ยงไส้เดือนในรูปแบบที่ถูกต้อง พร้อมมอบสายพันธุ์ไส้เดือน AF อุปกรณ์การเลี้ยงให้แก่ชุมชนบ้านหนองยายพิมพ์

รูปแบบการเลี้ยงไส้เดือน มี 2 รูปแบบ ดังนี้
รูปแบบที่ 1 เลี้ยงในวงบ่อซีเมนต์ ได้ปุ๋ยมูลไส้เดือน ปริมาณมาก การบริหารจัดการไม่สะดวก
รูปแบบที่ 2 เลี้ยงในกะละมัง ได้ปุ๋ยมูลไส้เดือน ปริมาณน้อย การบริหารจัดการสะดวก
(ในการเลี้ยงไส้เดือนต้องใช้พื้นที่ค่อนข้างมาก)

 การเลี้ยงไส้เดือนในวงบ่อซีเมนต์
วัสดุอุปกรณ์
1. วงบ่อซีเมนต์/ฝาบ่อ ความกว้างประมาณ 80 ซม.
2. ต้นกล้วย
3. กากมะพร้าว/ปุ๋ยมะพร้าว
4. มูลวัว
5. ไส้เดือน

วิธีการผลิตปุ๋ย
1. นำวงบ่อปูนซีเมนต์/ฝาบ่อ มาเจาะรูด้านข้างของบ่อ และวางบ่อตะแคงทางใดทางหนึ่งเพื่อให้น้ำไหลออก
2. นำต้นกล้วยใส่ลงในบ่อ ใส่น้ำแช่ทิ้งไว้ 14 วัน (เพื่อทำให้ภายในบ่อมีความจืดเพราะบ่อปูนมีความเค็ม ถ้าไม่ทำให้จืดก่อน
แล้วนำไส้เดือนไปใส่ ไส้เดือนจะตาย)
3. นำกากมะพร้าว/ปุ๋ยมะพร้าว ใส่ลงในบ่อปูนซีเมนต์ 1 ถุง
4. นำมูลวัวแช่น้ำ สามารถใส่แบบบรรจุในถุงแบบมีรูเพื่อรดน้ำผ่านหรือเทใส่ในภาชนะ เช่น กะละมัง ถาด กระบะปูน
ต้องเจาะรูทุกครั้งเพื่อให้น้ำไหลผ่าน (แช่ทิ้งไว้ 14 วัน เพื่อลดความเค็มเช่นเดียวกับต้นกล้วย)
5. นำไส้เดือนสายพันธุ์ AF ลงในบ่อ ครึ่งกิโลกรัมและรดน้ำติดต่อกัน 20 วัน แล้วพัก 1 เดือน หน้าของบ่อปูนซีเมนต์จะเริ่มแห้ง
พร้อมเก็บมูลไส้เดือน
6. นำมูลไส้เดือนมาร่อนใส่ตะแกงที่เตรียมไว้ (ขนาดรูเล็ก) ร่อนใส่ในภาชนะที่เตรียมไว้จนหมดตะแกง
7. นำมูลไส้เดือนไปผึ่งลมประมาณ 1 – 2 วัน บางช่วงของสภาพอากาศอาจ 3 – 5 วัน เพื่อให้แห้งและไล่ความชื้นจนแห้งสนิท
(การตากไม่ควรตากด้วยแสงแดดเพราะทำให้สูญเสียคุณภาพของมูลไส้เดือน)
8. นำมูลไส้เดือนมาบรรจุผลิตภัณฑ์ เพื่อจัดจำหน่าย

การเลี้ยงไส้เดือนในกะละมัง
วัสดุอุปกรณ์
1. กะละมัง
2. ต้นกล้วย
3. กากมะพร้าว/ปุ๋ยมะพร้าว
4. มูลวัว
5. ไส้เดือน

วิธีการผลิตปุ๋ย
1. นำกะละมัง มาเจาะรูด้านล่างของกะละมัง เพื่อให้น้ำไหลออก
2. นำต้นกล้วย กากมะพร้าว/ปุ๋ยมะพร้าว มูลวัว ผสมให้เข้ากันแล้วนำไปใส่ในกะละมัง ประมาณครึ่งกะละมัง
3. นำไส้เดือนสายพันธุ์ AF ลงในกะละมังและรดน้ำติดต่อกัน 20 วัน แล้วพัก 1 เดือน หน้าของกะละมังจะเริ่มแห้ง
พร้อมเก็บมูลไส้เดือน
4. นำมูลไส้เดือนมาร่อนใส่ตะแกงที่เตรียมไว้ (ขนาดรูเล็ก) ร่อนใส่ในภาชนะที่เตรียมไว้จนหมดตะแกง
5. นำมูลไส้เดือนไปผึ่งลมประมาณ 1 – 2 วัน บางช่วงของสภาพอากาศอาจ 3 – 5 วัน เพื่อให้แห้งและไล่ความชื้นจนแห้งสนิท
(การตากไม่ควรตากด้วยแสงแดดเพราะทำให้สูญเสียคุณภาพของมูลไส้เดือน)
6. นำมูลไส้เดือนมาบรรจุผลิตภัณฑ์ เพื่อจัดจำหน่าย

 คุณสมบัติและวิธีใช้
–  ไม้กระถาง ไม้ดอก ไม้ประดับ โรยโคนต้น 1 – 2 ช้อนโต๊ะ ทุก ๆ 7 – 15 วัน
–  ไม้ผล ไม้ยืนต้น โรยรอบโคนต้น 1 – 3 กิโลกรัม/ต้น ทุก ๆ 3 – 4 เดือน
–  ใช้เป็นส่วนผสมดินปลูก มูลไส้เดือน 1 ส่วน : วัสดุปลูก 3 ส่วน
–  ช่วยทำให้ดินร่วนซุย เร่งการเจริญเติบโต เพิ่มผลผลิต เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม
–  โรยรอบโคนต้นไม้ 200 – 300 กรัม/ต้น

คณะทำงานเลี้ยงไส้เดือน
1. นายบุญเชิด  โสภากูล
2. นายประมวล  ทิพย์โภชน์
3. นายสุริยา  เป็กกระสัง
4. นางสาวเรวดี  พระนารายณ์
5. นางสาวสิริรัตน์  เทียรวรรณ์
6. นางเรียบ  ศิริเนาว์
7. นายเดชา  สิงห์วงค์
8. นายอภิชาต  ไชยชาติ
9. นางทรงพร  คำเอี่ยมดี

ผู้ประสานงานฝ่ายเลี้ยงไส้เดือน
1. นายสำราญ  สาทิพย์จันทร์
2. นางสาวพา  สอวิหก
3. นางสาวเซ็ง  ดอกเกษ
4. นายปรีชา  สากำสด
5. นายสนม  นาคินชาติ
6. นายสมาน  เทียรวรรณ์
7. นายเสน่ห์  คงสืบชาติ

 ศัตรูพืช/อาหารของไส้เดือน
– มด ไก่ การกำจัดใช้ชอล์กกำจัดมดขีดในพื้นที่รอบบ่อปูนซีเมนต์และกะละมัง จัดทำโรงเรือนไก่เพื่อไม่ให้มารบกวน
– เศษผัก เศษอาหาร เปลือกผลไม้

ประโยชน์ของปุ๋ยมูลไส้เดือน
1. มีธาตุอาหารสูง เป็นอินทรีย์ 100% ปลอดสารพิษ
2. ช่วยปรับสภาพดินให้ดีขึ้น ยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อรา
3. ไม่ทำให้เกิดรากไหม้ในพืช แม้ใช้ในปริมาณมาก
4. ช่วยปรับปรุงคุณภาพน้ำและดินก้นบ่อ ในบ่อปลา บ่อกุ้ง

 ต้นทุนการผลิต
ในช่วงการทำช่วงแรก ลงทุนดังนี้
1. บ่อปูนซีเมนต์ ราคาบ่อละ 150 – 180 บาท
2. ฝาบ่อปูนซีเมนต์ ราคาฝาละ 100 บาท
3. กากมะพร้าว/ปุ๋ยมะพร้าว ถุงละ 30 บาท

ช่วงผลผลิตอยู่ตัว ต่อยอดได้จะลงทุน ดังนี้
1. บ่อปูนซีเมนต์/ฝา
2. กะละมัง

ราคาผลิตและจำหน่าย
–  ปุ๋ยมูลไส้เดือน ถุงละ 35 บาท น้ำหนักสุทธิ 1/2 กิโลกรัม
–  วิสาหกิจชุมชนปุ๋ยอินทรีย์อัดเม็ด บ้านหนองยายพิมพ์ 78 หมู่ 1 ตำบลหนองยายพิมพ์ อำเภอนางรอง จังหวัดบุรีรัมย์ 31110
โทร 081-7307621 088-1210645

หน่วยงานที่มีส่วนเกี่ยวข้อง
1. กระทรวงธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
2. เจ้าหน้าที่จาก องค์การบริหารส่วนตำบลหนองยายพิมพ์

สรุปการทำงานเดือนธันวาคม ดิฉันได้ลงพื้นที่การผลิตปุ๋ยมูลไส้เดือน ได้ความรู้จากการใช้ทรัพยากรในท้องถิ่นมาผลิต
เพื่อลดต้นทุนไปได้มาก เพิ่มมูลค่าให้กับปุ๋ย ซึ่งสามารถใช้ประโยชน์ได้หลากหลายรูปแบบเป็นผลดี ต่อผู้ผลิตเกษตรกร
ทำไว้ใช้เองหรือจัดจำหน่าย จึงมีรายได้เข้าสู่ครัวเรือนและชุมชน

     

     

     

     

     

     

อื่นๆ

เมนู