โครงการยกระดับเศรษฐกิจและสังคมรายตำบลแบบบูรณาการ (1ตำบล 1 มหาวิทยาลัย)“โครงการมหาวิทยาลัยสู่ตำบล สร้างรากแก้วให้กับประเทศ”

หลักสูตร HS05 การทอผ้าไหมขิดยกดอก เพื่อเพิ่มรายได้ในครัวเรือนอย่างยั่งยืน

ตำบลเมืองแฝก อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์

 

ข้าพเจ้านางสาวพัคคิณี คลังประโคน กลุ่ม HS05 ประเภทบัณฑิตจบใหม่ ตำบลเมืองแฝก อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์ หลักสูตรการทอผ้าไหมลายขิดยกดอก

 

 

 

 

 

 

              เนื่องจากมหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์ได้เข้าร่วมโครงการอบรม เรื่อง ออกแบบลายขิด โดยข้าพเจ้าและเหล่าผู้ปฏิบัติงานรวมทั้งอาจารย์ที่ปรึกษาโครงการในตำบลเมืองแฝก ได้เข้าร่วมกิจกรรมดังกล่าวโดยออกพื้นที่ไปยังโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลมืองเเฝก อำเภอลำปลายมาศ  จังหวัดบุรีรัมย์ เมื่อวันที่ 21  พฤศจิกายน 2564  โดยมีวัตถุประสงค์หลักของการจัดกิจกรรมนี้ขึ้นมา เพื่อให้ผู้ปฏิบัติงานมีแนวคิดในการออกแบบลายขิดที่หลากหลายแตกต่างกันไป เช่น ลายดอกไม้ ลายช้างม้าวัวควาย เป็นต้น

              กิจกรรมแรก ได้มีการเชิญอาจารย์ ดร.สินีนาฎ รามฤทธิ์ อาจารย์มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์ ได้มาให้ความรู้เกี่ยวกับการออกแบบลายขิด  ซึ่งข้าพเจ้าได้รับความรู้เพิ่มเติมว่า การออกแบบมีหลายจุดประสงค์ เช่น  การออกแบบเพื่อใช้ในการตกแต่ง ประดับพื้นที่ หรือวัสดุต่างๆให้มีความสวยงามเหมาะสม กลมกลืนมีความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน โดยลวดลายเหล่านี้อาจจะมีความหมายชัดเจนหรือเป็นสัญลักษณ์ ท่านวิทยากร ได้กล่าวว่า ลวดลายผ้าจะเป็นลวดลายผสมผสานกัน มีความคิดสร้างสรรค์ให้ตรงกับผู้บริโภค ไม่ว่าจะเป็น ลายพิมพ์ ลายทอ ลายสานต่างๆ เช่น ลายดอกไม้ ดอกกุหลาบนำไปทำเป็นชายผ้า สิ่งที่แตกต่างในการทำลวดลายผ้าคือ เทคนิคในการเลือกทำ เช่น นำไปพิมพ์ สกรีน และนำไปปัก เป็นต้น

             ผ้าขิดเป็นผ้าที่ทอขึ้นและสร้างลายด้วยวิธีการที่เรียกว่า “ขิด” ที่มาจากคำว่า “สะกิด” หมายถึงการงัดซ้อนขึ้นหรือสะกิดซ้อนขึ้นเพื่อทำลวดลาย การทอผ้าขิดเป็นการสร้างลวดลายบนผืนผ้าด้วยการเพิ่มเส้นด้ายพุ่งพิเศษเข้าไปเหมือนการจก แต่ลายขิดทำติดต่อกันตลอดหน้ากว้างของผืนผ้า เส้นด้ายยืนจะถูกสะกิดขึ้นโดยใช้ไม้แผ่นบาง ๆ เรียกว่า ไม้  ผ้าขิดมีความสำคัญกับประเพณี ความเชื่อ ในการดำรงชีวิตของท้องถิ่น จะเห็นได้ว่าผ้าขิดมีความเป็นชั้นสูงกว่าผ้าทั่วไป เนื่องจากนิยมใช้ทางศาสนา เช่น งานมงคล งานทำบุญ งานทำพิธีต่างๆ ยกตัวอย่างเช่น ภาคเหนือ เมื่อก่อนผ้าขิดมีความสำคัญมากเพราะในการทำผ้าขิดภาคเหนือจะหลีกเลี่ยงการทำรายธรรมชาติ เช่น การทำขิดจะทำจากฝ้ายส่วนมาก แต่ปัจจุบันได้มีการเปลี่ยนแปลงจึงนำมาประยุกต์สู่งานไหมโดยใช้ตัวไหมจนถึงทุกวันนี้

ประเภทลายขิต มี 3 ลาย

1.ลายธรรมชาติ เช่น ต้นไม้ ดอกไม้ ใบหญ้า ชนิดของสัตว์ ช้าง ม้า วัว ควาย นก

2.ลายสิ่งของเครื่องใช้ เช่น ตั่งนั่ง พาน เกรียน

3.ความเชื่อทางศาสนา เช่น สัตว์ชั้นสูง พญานาค สิง พญาครุฑ นางวรรณคดี                         

ลายขิด ประกอบไปด้วย ลายหลัก กับ ลายรอง

ลายหลัก มีลักษณะ เป็นลวดลายที่มีขนาดใหญ่กว่า มีสีที่โดดเด่นกว่าลายรอง

ลายรอง มีลักษณะเป็นลายที่เป็นองค์ประกอบที่ทำให้ลายหลักสมบูรณ์แบบมากขึ้น

             กิจกรรมที่ 2 ท่านวิทยากร ได้ให้ผู้ปฏิบัติทุกคนร่วมกันทำ workshop การออกแบบลายผ้า ลงในกระดาษโมเสกโดยการนำความรู้ที่ผ่านการอบรมมาใช้ในเกิดประโยชน์ โดยแต่ละคนมีความคิดเป็นของตัวเองออกแบบในความคิดที่ตัวเองคิดสร้างสรรค์ขึ้นมา และสามารถนำของใช้ สิ่งธรรมชาติในชุมชนเมืองแฝกมาออกแบบลวดลายได้ด้วย ยกตัวอย่างเช่น ตำบลเมืองแฝก นิยมปลูกยางพารา ปลูกต้นอ้อย ผู้ปฏิบัติงานสามารถนำสิ่งเหล่านี้มาประยุกต์ใช้ในการออกแบบลวดลายได้ และยังมีกติกาในการออกแบบครั้งนี้ว่า ถ้าผลงานออกแบบของผู้ปฏิบัติงานคนใด ออกแบบได้สวย ตรงตามเป้าหมาย มีรางวัลในการออกแบบครั้งนี้

วีดีโอประจำเดือนธันวาคม

อื่นๆ

เมนู