1. หน้าแรก
  2. คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์
  3. HS05 - ตำบลเมืองแฝก อำเภอลำปลายมาศ
  4. “โครงการยกระดับเศรษฐกิจและสังคมรายตำบลแบบบูรณาการ (1 ตำบล 1 มหาวิทยาลัย)” หลักสูตร HS05 โครงการส่งเสริมการทอผ้าไหมขิดยกดอกเพื่อรักษาภูมิปัญญาและสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจชุมชน

“โครงการยกระดับเศรษฐกิจและสังคมรายตำบลแบบบูรณาการ (1 ตำบล 1 มหาวิทยาลัย)” หลักสูตร HS05 โครงการส่งเสริมการทอผ้าไหมขิดยกดอกเพื่อรักษาภูมิปัญญาและสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจชุมชน

ข้าพเจ้า นางสาวสิริมา กะตะศรีลา ผู้ปฏิบัติงานประเภทนักศึกษา ตำบลเมืองแฝก อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์ หลักสูตร HS05 โครงการส่งเสริมการทอผ้าไหมขิดยกดอกเพื่อรักษาภูมิปัญญาและสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจชุมชน

ในเดือนธันวาคม 2564 ข้าพเจ้าได้เข้าร่วมกิจกรรมการอบรมต่างๆ ที่ทางคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์และอาจารย์ประจำหลักสูตรได้จัดขึ้นพร้อมกับทีมงาน นอกจากนั้นข้าพเจ้ายังได้เรียนรู้และศึกษาหาข้อมูลจากสื่อโซเชียลมีเดียต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น YouTube, Facebook และ Google เพื่อเพิ่มความรู้และพัฒนาทักษะในการปฏิบัติงานให้ดีมากยิ่งขึ้น และสามารถนำความรู้ที่ได้เรียนรู้จากการปฏิบัติงานในแต่ละครั้งนำไปเผยแพร่ให้แก่ผู้อื่นได้เรียนรู้ และนำไปใช้ประโยชน์ได้

ในวันที่ 21 พฤศจิกายน 2564 ที่ผ่านมา ข้าพเจ้าและทีมงานประจำตำบลเมืองแฝกได้เดินทางไปร่วมกิจกรรมการอบรมในช่วงบ่าย ตั้งแต่เวลา 8:00 – 17:00 น. ณ สถานที่ รพ.สต.บ้านหนองครก ต.เมืองแฝก อ.ลำปลายมาศ จ.บุรีรัมย์  ในหัวข้อเรื่อง “ กิจกรรมสามัคคีร่วมใจออกแบบลวดลายผ้าไหมลายขิดร่วมกัน ” บรรยายและดำเนินกิจกรรมโดย อาจารย์ ดร.สินีนาฎ รามฤทธิ์ ซึ่งเนื้อหาและสาระสำคัญที่ข้าพเจ้าและทีมงานได้จากการเข้าร่วมกิจกรรมการอบรมในครั้งนี้ มีดังนี้

หลักการออกแบบลวดลายผ้า

  • ลวดลาย ลายผ้า เป็นการผสมผสานกันระหว่าง เทคนิคการผลิต และความคิดสร้างสรรค์ให้ตรงกับความต้องการของผู้บริโภค
  • ผ้าขิดมีความสัมพันธ์กับประเพณีและความเชื่อในการดำรงชีวิตของท้องถิ่น อาจเรียกได้ว่าผ้าขิดมีสกุลสูงกว่าผ้าทั่วไป เนื่องจากนิยมใช้ในงานทางศาสนา ผ้าขิดทอขึ้นเพื่อใช้ในโอกาสพิเศษเกี่ยวกับพิธีทางศาสนาและงานมงคลมักใช้เป็นผ้าถวาย ผ้าห่อคัมภีร์
  • ประเภทลายผ้า ลายเลียนแบบธรรมชาติ สิ่งของเครื่องใช้ ความเชื่อทางศาสนา ลายประดิษฐ์หรือลายเรขาคณิต ซึ่งลายเหล่านี้จะท้อนถึงภูมิปัญญาและขนบธรรมเนียมของท้องถิ่น

ผ้าขิดบ้านโนนเสลา หัตถกรรมสร้างอาชีพ แหล่งทอผ้าขิดใหญ่ที่สุดในจังหวัดชัยภูมิ

สายนาคโหด มาจากเป็นประเพณีอุปสมบทหมู่แห่นาคโหดของจังหวัดชัยภูมิ ซึ่งเป็นประเพณีแห่นาคแบบแปลกประหลาดและโหดที่สุด โดยจะใช้คนหนุ่มหามแคร่ไม้ไผ่แห่นาคไปรอบหมู่บ้านระยะทางกว่า 3 กิโลเมตร พร้อมทั้งเขย่าโยนนาคอย่างรุนแรงเพื่อความสนุกสนาน ทั้งนี้ เชื่อว่าเป็นการทดสอบความตั้งใจของผู้บวชว่ามีความมุ่งมั่นที่จะบวชหรือไม่ โดยนาคต้องห้ามตกลงมาจากแคร่ไม้ไผ่ หากตกลงมาถูกพื้นดินจะถือว่าขาดคุณสมบัติไม่ให้บวช ดังนั้น ชาวบ้านจึงได้นำประเพณีแห่นาคโหดอันเป็นเอกลักษณ์ที่โดดเด่นของชาวชัยภูมิมาร้อยเรียงบนผ้าฝ้ายเกิดเป็นสายแห่นาคโหดแห่งเดียวประจำจังหวัด

ลายหลักและลายประกอบของกลุ่มชนชาติพันธุ์ไทพวน

ลายหลัก 9 ลาย

  1. ลายสี่ขอ
  2. ลายเครือน้อย
  3. ลายเครือกลาง
  4. ลายเครือใหญ่
  5. ลายมนสิบหก
  6. ลายสิบสองหน่วยตัด
  7. ลายแปดข้อตัด
  8. ลายน้ำอ่าง
  9. ลายสองท้อง

ลายหลัก 11 ลาย

  1. ลายนกคุ้ม
  2. ลายนกคาบ (มี 5 เส้น)
  3. ลายนก
  4. ลายนกแถว
  5. ลายโง๊ะ
  6. ลายดอก
  7. ลายเครือ
  8. ลายสร้อย
  9. ลายพันคิงกั้นลายแต่ละ
  10. ลายสร้อยสา
  11. ลายฟันปลา

คติความเชื่อของลวดลาย

ลายนกคุ้ม มีความหมายถึงการอยู่คุ้มเหย้าคุ้มเรือนคุ้มผัวคุ้มเมีย บังเกิดความเป็นสิริมงคลต่อชีวิตคู่ การครองรักการครองเรือน ลายนกหมู่ มีความหมายถึงการไปเป็นหมู่เป็นพวก ไม่มีความขัดแย้งทางด้านความคิดและการกระทำ บังเกิดความสามัคคี ลายประกอบนี้ใช้เป็นส่วนประกอบของลายเครือน้อยเท่านั้น ลายนกแถว มีความหมายในเรื่องความสามัคคีไปในทิศทางเดียวกันความมีระเบียบในสังคมวงศ์วานว่านเครือ หรือไปกันเป็นแถวเป็นแนว มีทิศทางในการประกอบการที่จะทำให้สังคมเจริญรุ่งเรืองในทางเดียวกัน ลายนี้จะใช้เป็นองค์ประกอบของลายแปดขอเท่านั้น ลายนกคาบ มีความหมายในเรื่องของคาบเงินคาบทอง การคาบดอกไม้ร่วมกัน หรือกินน้ำร่วมต้น ทางภาษาเหนือเขาเรียกว่ากินน้ำร่วมเต้า อีกนัยหนึ่งคือการให้สัจจะวาจาที่จะครองรักร่วมกัน ระหว่างสามีและภรรยาอย่างจีรังยั่งยืน ลายดอกหมี มีความหมายในด้านมั่งมีศรีสุข มีเงินมีทอง ลายโง๊ะ หรือลายผีเสื้อ มีความหมายในด้านความสวยงาม ลายฟันปลา ไม่มีความหมาย ใช้เป็นลายประกอบกับลายหลักเพื่อให้เกิดความงดงามสมบูรณ์ ลายสร้อยหมากสร้อยพร้าว ไม่มีความหมายเป็นลายที่จะมีลักษณะคล้ายดอกหมากหรือดอกมะพร้าวที่ยังตูมอยู่ลายจะอยู่ติดกับลายหลักใช้แทนลายเครือขอได้ ลายเครือขอ ไม่มีความหมาย ใช้เป็นลายที่เน้นให้ลายหลักมีความโดดเด่น ใช้แทนสลับกับลายสร้อยหมาก สร้อยพร้าว ลายสร้อยสา มีความหมายในด้านของความมีบริวารที่ดี มากมาย เป็นลายอยู่ด้านล่างสุดของ ผ้าตีนซิ่น อีกมุมเพื่อให้เกิดความอ่อนช้อยน่าสวมใส่ของผ้าซิ่นตีนจก.

ลายหลัก 18 ลาย

ลายประกอบ 37 ลายในที่นี้มีลายอยู่ 26 ลายที่ยังคงมีการจกอย่างต่อเนื่องลวดลายสามารถแบ่งที่มาได้เป็น 2 ประเภทคือ 1. จากธรรมชาติประกอบไปด้วยสัตว์ พืชผัก ผลไม้ ดอกไม้ และ 2. จากสัตว์ในป่าหิมพานต์หรือสัตว์ทางคติความเชื่อในพระพุทธศาสนาดังรายละเอียดด้านล่าง

ลายประกอบประเภทสัตว์นำมาใช้ทั้งที่เป็นตัวและเป็นส่วนประกอบร่างกายของสัตว์สามารถแยกประเภทได้เป็น นาค นก งู ปู มดแดง ปลา หมา อึ่งอ่าง

ลายประกอบที่ได้จากสัตว์ในหิมพานต์หรือสัตว์ทางคติความเชื่อในพระพุทธศาสนา

คติความเชื่อของลวดลาย

ลายนาค มาจากพระพุทธศาสนา อาศัยอยู่ในป่าหิมพานต์ให้ความร่มเย็นป้องกันอันตรายต่อผู้สวมใส่ ลายหงส์ มาจากพระพุทธศาสนา อาศัยอยู่ในป่าหิมพานต์เสริมสง่าราศี ป้องกันภัยให้กับผู้สวมใส่ ลายงูเหลือม อยู่ร่มเย็น เป็นสุข อุดมสมบูรณ์ ลายพันธุ์ปลาต่างๆ ความอุดมสมบูรณ์ของน้ำมีสัตว์น้ำมากมายมีอาหารอุดมสมบูรณ์ ลายสร้อยดอกหมาก ดอกพร้าว ความอุดมสมบูรณ์ของพืชพรรณ ธัญญาหาร ลายขอผักกูด ให้แทนความอุดมสมบูรณ์ของผัก ผักกูดพบได้ง่ายทางภาคเหนือ ลายดอกมะโอ แทนความอุดมสมบูรณ์ของผลไม้ ลายดอกเต่า (แตงโม) ดอกแตง (ตระกูลแตง) แทนความสมบูรณ์ของพืชไร่ ลายขออึ่ง แทนความอุดมสมบูรณ์ของสัตว์ที่ใช้รับประทาน ลายขอ มาจากการตัดไม้ให้เป็นรูปขอเพื่อขอผลไม้หรือสิ่งต่างๆ ของคนอื่นแล้วทิ้งไว้ให้เจ้าของทราบว่าขอไปนะไม่ได้ขโมยไป (เป็นการขออนุญาตหยิบของไปในกรณีที่เจ้าของไม่อยู่)

โครงสร้างสีของกลุ่มชนชาติพันธุ์

กลุ่มชาติพันธุ์ทั้ง 2 กลุ่มมีโครงสีเหมือนกันคือ ตีนซิ่นสีแดง และใช้สีดำ สีเหลือง และสีเขียว เป็นหลักในการจก ปัจจุบันเป็นไปตามความต้องการของผู้บริโภคโดยยังคงทำรูปแบบดั้งเดิมควบคู่ไปด้วย

ด้านออกแบบลวดลายผ้าโดยใช้ลวดลายตีนจกบนผ้าซิ่นของกลุ่มชนชาติพันธุ์ไทพวนและไทยวนตามแนวทางเศรษฐกิจสร้างสรรค์ การออกแบบลวดลายผ้าออกแบบได้ 2 ลายคือ ลายคุ้มบุหรงลงลายสิบสองของกลุ่มชนชาติพันธุ์ไทพวน กับลายหงส์เลียบค่ายของกลุ่มชนชาติพันธุ์ไทยวนโดยมีกระบวนการดังนี้กระบวนการออกแบบลายของกลุ่มชาติพันธุ์ไทพวน ทำการประชุมกับชุมชนที่ผลิตผ้าทอในที่นี้เป็นกลุ่มของร้านสุนทรีผ้าไทยจำนวน 4 คน ทำการปรึกษาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในเรื่องของลวดลาย สี และกระบวนการทอ ได้ผลคือ ทางกลุ่มคัดเลือกลายสิบสองหน่วยตัดกับลายนกคุ้มเนื่องจากเป็นลายที่มีความสวยงามมีลายละเอียดของลวดลายแสดงถึงความเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ส่วนลายนกคุ้มมีความหมายที่ดีในทางคุ้มครองป้องกันครอบครัวเมื่อนำมาผนวกกันทำให้เกิดความหมายในการปกป้องคุ้มครองตลอดสิบสองเดือนและเป็นลายที่คนทอนิยมทอสีได้ สีแดง สีเหลืองและสีเขียว และสุดท้ายคือกระบวนการทอใช้วิธีการยกเขา เมื่อได้ข้อสรุปผู้วิจัยนำมาทำการออกแบบได้ลวดลายผ้าดังภาพที่ 67

กระบวนการออกแบบลายของกลุ่มชาติพันธุ์ไทยวน ทำการประชุมกับชุมชนที่ผลิตผ้าทอในที่นี้เป็นกลุ่มของวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านเกษตรกรน้ำใสใต้จำนวน 4 คน ทำการปรึกษาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในเรื่องของลวดลาย สี และกระบวนการทอ ได้ผลคือ ทางกลุ่มคัดเลือกลายหงส์ใหญ่กับลายประจำยามเนื่องจากลายหงส์ใหญ่เป็นลายที่กลุ่มให้ความสำคัญว่าเป็นลวดลายที่มีความสวยงามมีลักษณะเฉพาะมีความหมายที่ดีในด้านการเสริมสง่าราศีให้กับผู้สวมใส่มีที่มาจากพระพุทธศาสนาในขณะเดียวกันในอดีตพื้นที่ ๆ ลับแลอุดมสมบูรณ์ไปด้วยหงส์จึงนำมาทำเป็นลวดลายผ้าซิ่นและส่วนลายประจํายามเป็นลายที่มีความอ่อนช้อยมีสีสันที่สวยงามมีความหมายในทางที่ดีด้านความคุ้มครองปกป้องรักษา สีได้สีแดง สีเหลืองและสีเขียว และสุดท้ายคือกระบวนการทอใช้วิธีการยกเขา เมื่อได้ข้อสรุปผู้วิจัยนำมาทำการออกแบบได้ลวดลายผ้าภาพที่ 68

ในวันที่ 28 พฤศจิกายน 2564 ที่ผ่านมา ข้าพเจ้าและทีมงานประจำตำบลเมืองแฝกได้เดินทางไปร่วมกิจกรรมการอบรม ณ สถานที่ รพ.สต.บ้านหนองครก ต.เมืองแฝก อ.ลำปลายมาศ จ.บุรีรัมย์  เวลา 8.00 -17.00 น.ในหัวข้อเรื่อง กิจกรรมส่งเสริมและให้กำลังใจในหัวข้อ “ งานอิสระ ลดภาระรายจ่าย สร้างรายได้ให้ครัวเรือน ” บรรยายและดำเนินกิจกรรมโดยคุณอุทัยทิพย์ บุญญาคุณานนท์ ซึ่งเนื้อหาและสาระสำคัญที่ข้าพเจ้าและทีมงานได้จากการเข้าร่วมกิจกรรมการอบรมในครั้งนี้ มีดังนี้

อาชีพที่สร้างรายได้มากที่สุด

  1. ขายของออนไลน์
  2. เดลิเวอรรี่
  3. ออกแบบ ใช้ความคิด (โลโก้ผลิตภัณฑ์)
  4. สิ่งประดิษฐ์ งานฝีมือ
  5. ตัดเย็บ
  6. การทำอาหารเพื่อสุขภาพ
  7. ให้คำปรึกษา ทนายความ ติวเตอร์
  8. การเขียน การรีวิว เขียนบทความ
  9. การเกษตร
  10. เทคนิค ความรู้ความเก่งเฉพาะด้าน

7 เทคนิคบริหารเงิน เมื่อรายได้ลดลง

  1. ทำบัญชีรายรับ – รายจ่าย
  2. ลดภาระหนี้เก่า อย่าสร้างหนี้เพิ่ม
  3. ออมเงินเป็นประจำ
  4. เน้นเก็บเงินสด
  5. หารายได้เสริม
  6. ติดตามข่าวสาร
  7. รักษาสุขภาพกายใจให้แข็งแรง

นอกจากนั้น การปฏิบัติงานในเดือนธันวาคมนี้ ข้าพเจ้ายังได้รับมอบหมายให้ตรวจสอบความถูกต้องของการเก็บรวบรวมข้อมูล CBD ประจำตำบลเมืองแฝก อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์ ลงในระบบ U2T อีกครั้ง ซึ่งข้อมูลที่ข้าพเจ้าได้เก็บและรวบรวม มีดังนี้

แหล่งท่องเที่ยว

แหล่งท่องเที่ยวที่พบ คือ บ้านสวนฟรุ๊ตการ์เด้นส์

ร้านอาหารในท้องถิ่น

ร้านอาหารในท้องถิ่นที่พบ คือ ร้านก๋วยเตี๋ยว

อาหารที่น่าสนใจประจำถิ่น

อาหารที่น่าสนใจประจำถิ่น คือ ลาบวัว

เกษตรกรในท้องถิ่น

เกษตรกรในท้องถิ่น คือ คุณจันทร์ แสงโสภี (พืชที่ปลูก คือ ข้าว)

พืชในท้องถิ่น

พืชในท้องถิ่นที่พบ คือ ต้นยูคา ต้นสะเดา ต้นมันสำปะหลัง และต้นยางพารา

สัตว์ในท้องถิ่น

สัตว์ในท้องถิ่นที่พบ คือ กบ ไก่ และวัว

ภูมิปัญญาท้องถิ่น

ภูมิปัญญาท้องถิ่นที่พบ คือ ผ้าไหมลายขิดยกดอก

แหล่งน้ำในท้องถิ่น

แหล่งน้ำในท้องถิ่นที่พบ คือ สระน้ำบ้านหนองขุนปราบ แหล่งเก็บน้ำบ้านหนองขุนปราบ และแหล่งเก็บน้ำบ้านหนองครก

 

แหล่งที่มาของข้อมูล

https://so02.tci-thaijo.org/index.php/fakku/article/download/187513/164967/

 

 

 

อื่นๆ

เมนู