โครงการยกระดับเศรษฐกิจและสังคมรายตำบลแบบบูรณาการ (1 ตำบล 1 มหาวิทยาลัย)

ตำบลทะเมนชัย อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์

การอบรมเชิงปฏิบัติการแปรรูปเพื่อเพิ่มมูลค่าข้าวอินทรีย์ “ข้าวแต๋นและข้าวหมาก” แก่ประชาชนในเขตตำบลทะเมนชัย อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์ (HS08)

          ข้าพเจ้านางสาวณัฐริยา จงปลูกกลาง ประเภทบัณฑิตจบใหม่ ได้ทำการวิเคราะห์ข้อมูลบ้านทะเมนชัย หมู่ 1 ตำบลทะเมนชัย อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์  ตามแบบฟอร์ม 01, 02 และ 06 มีผู้อยู่อาศัยในชุมชน 715 คน ในภาพรวมพบว่าในชุมชนมีผู้อยู่อาศัยเป็นผู้สูงอายุ และในวัยกลางคนเป็นส่วนใหญ่ และประกอบอาชีพเกษตรกรเป็นหลัก ซึ่งมีจำนวนผู้ทำอาชีพ เกษตรกรถึง 480 คน และมีรายได้จากการทำการเกษตรไม่มากนักเพราะเนื่องจากผลผลิตมีน้อยและขายได้กำไรน้อยอีกทั้งยังแบ่งส่วนหนึ่งไว้บริโภคและส่วนที่เหลือก็นำไปขาย ส่วนใหญ่แล้วฐานะของชาวบ้านในชุมชนค่อนข้างมีฐานะที่ยากจน และยังมีอัตราการว่างงานของชาวบ้านในชุมชนเป็นจำนวนมากเนื่องจากการทำการเกษตร เช่น การทำนา ชาวบ้านในชุมชนทำนาปี ซึ่งทำปีละหนึ่งครั้งรายได้ที่ได้รับก็จะได้รับเพียงปีละหนึ่งครั้ง หลังจากการเก็บเกี่ยวผลผลิตก็ว่างงานและขาดรายได้ และข้าพเจ้ายังพบว่าในชุมชนบ้านทะเมนชัย หมู่ 1 ยังขาดการสนับสนุนในเรื่องของความโดดเด่นที่มีในชุมชน คือ การทอผ้าไหม เนื่องจากมีจำนวนครัวเรือนที่ทอผ้าไหมลดน้อยลง และไม่ได้รับการสนับสนุจากทางชุมชน เช่น การได้รับการส่งเสริม การต่อยอดอาชีพให้กับคนรุ่นใหม่ได้เรียนรู้ หากได้รับการสนับสนุนที่ดีก็จะสามารถสานต่อหรือพัฒนาให้เป็นที่รู้จักได้มากยิ่งขึ้น และหากเป็นที่รู้จักก็จะสามารถทำให้ชุมชนบ้านทะเมนชัย หมู่ 1 เป็นชุมชนที่น่าสนใจในเรื่องของการอนุรักษ์การทอผ้าไหมให้อยู่คู่กับคนในชุมชน เพื่อช่วยกันสืบสานวัฒนธรรมไทยต่อไป และยังพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวในอนาคตได้อีกเช่นกัน

ปฏิบัติหน้าที่ในโครงการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากข้าวอินทรีย์: ข้าวหมากและข้าวแต๋น โดยทำหน้าที่เป็น ทีมงานจิตอาสาเพื่อการพัฒนาท้องถิ่น ซึ่งได้ปฏิบัติหน้าที่ดังนี้

          เชิญชวนสมาชิกในชุมชนบ้านทะเมนชัย หมู่ 1 เพื่อร่วมเป็นจิตอาสาเพื่อการพัฒนาท้องถิ่น มีผู้สมัครเข้าร่วมโครงการจำนวน 5 คน ได้แก่

                                1.นางฉัตรทอง                     สมบัติ                            บ้านทะเมนชัย  หมู่ที่ 1

                                2.นางทองใบ                       สงฆรินทร์                       บ้านทะเมนชัย  หมู่ที่ 1

                                3.นางดวงเพ็ญ                     ละมุล                             บ้านทะเมนชัย  หมู่ที่ 1

                                4.นางศรีวัลลา                      ชุบรัมย์                           บ้านทะเมนชัย  หมู่ที่ 1

                                5.นางบัวไข                          เซ็งรัมย์                          บ้านทะเมนชัย  หมู่ที่ 1

ได้เข้ารับการอบรม เรื่อง แปรรูปผลิตภัณฑ์จากข้าวอินทรีย์: ข้าวหมากและข้าวแต๋น  ณ เทศบาลตำบล ทะเมนชัย  อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์ เมื่อวันที่ 29-30  เดือนเมษายน พ.ศ. 2564 โดยมีกิจกรรมต่างๆ ดังนี้

          กิจกรรมเปิดโครงการและแนะนำโครงการ โดยได้รับเกียรติจากท่าน .ดร.สุธีกิติ์ ฝอดสูงเนิน  มาเป็นพิธีกรดำเนินงาน ท่านผศ.ดร.อัครพนท์ เนื้อไม้หอม คณบดีคณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์ มาร่วมกล่าวเปิดงาน และท่านอาจารย์ธารินี วงศ์ศิริศักดิ์ มาเป็นวิทยากรร่วมบรรยาย ซึ่งได้ให้วิทยาทานแก่ทีมงานจิตอาสาเพื่อการพัฒนาท้องถิ่น ถึงการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากข้าวอินทรีย์และการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากผลผลิตทางการเกษตร ซึ่งได้นำตัวอย่างของการแปรรูปผลิตภัณฑ์มาให้ได้รับชม เช่น ข้าวต้มหัวหงอก ข้าวฟ่าง ที่นำมาแปรรูปเปลี่ยนรูปทรงต่างไปจากเดิมทำให้เกิดความสร้างสรรค์ และทำให้เกิดความสวยงามรวมไปถึงสีสันสดใสจากการนำสีของดอกอัญชัญมาสกัด ซึ่งล้วนแต่นำวัสดุจากธรรมชาติมาใช้ให้เกิดประโยชน์ทั้งหมด และยังเป็นประโยชน์ต่อผู้บริโภคอีกด้วย อีกทั้งท่านอาจารย์ธารินี ได้แนะนำถึงเรื่องบรรจุภัณฑ์ที่ควรทำอย่างไรให้ผลิตภัณฑ์เป็นที่น่าดึงดูดของผู้บริโภค ซึ่งจะสามารถทำให้เป็นการเพิ่มมูลค่าของผลิตภัณฑ์ได้มากยิ่งขึ้น

 

การฝึกอบรมแปรรูปผลิตภัณฑ์จากข้าวอินทรีย์: ข้าวหมากและข้าวแต๋น มีดังนี้

วัตถุดิบในการทำข้าวหมาก

1.ข้าวเหนียวหอมมะลิ 2.น้ำฝน 3.แป้งข้าวหมาก

วิธีการทำ              

นึ่งข้าวเหนียวหอมมะลิ หลังจากนึ่งเสร็จพักไว้ให้เย็นและใช้น้ำฝน (สูตรของบ้านหนองตาด หมู่ 3 ต.ทะเมนชัย ใช้แค่น้ำฝนเท่านั้น) และนำมาซาวข้าวหรือล้างข้าวเพื่อให้ยางข้าวหมดไป หลังจากนั้นให้แยกข้าวออกจากน้ำซาวข้าวใส่ภาชนะใหม่ ในกรณีทำข้าวหมาก 2 กิโลกรัม จะใช้แป้งข้าวหมาก 1 เม็ด หลังจากนั้นนำแป้งข้าวหมากมาบดและโรยใส่ข้าวที่แยกออกจากน้ำซาวข้าวแล้วคลุกเคล้าให้เข้ากันและตักใส่ภาชนะหรือบรรจุภัณฑ์ให้เรียบร้อย จะสามารถทานได้ในระยะเวลา 2-3วันหลังจากที่ทำโดยประมาณ จึงจะได้รสชาติที่หอมหวานของข้าวหมากจากข้าวเหนียวหอมมะลิ

วัตถุดิบในการทำข้าวแต๋น

1.ข้าวสารเหนียว 1/2ลิตร  2.น้ำแตงโม 1ถ้วย 3.งาดำ 2 ช้อนโต๊ะ 4.งาขาว 2 ช้อนโต๊ะ 5.เกลือป่น 1 ช้อนชา 6.น้ำมันพืช 2 กิโลกรัม

วิธีการทำ

คั้นเนื้อแตงโม และกรองเอาแต่น้ำ ผสมงาดำใส่ลงในน้ำแตงโม คนให้เข้ากัน และแช่ข้าวสารประมาณ 1 คืน นึ่งข้าวให้สุก เทใส่ชาม เทน้ำแตงโมผสมงาดำลงในชามข้าวเหนียว คลุกเคล้า ให้เข้ากัน และนำข้าวใส่ในถุงพลาสติกเพื่อเก็บความร้อน และกดข้าวลงในพิมพ์วงกลม จากนั้นแกะข้าวออกจากพิมพ์ นำข้าวแต๋นไปตากแดด 2 วัน และนำข้าวแต๋นไปทอดในน้ำมันร้อนจัด หลังจากทอดเสร็จให้นำน้ำอ้อยที่เคี่ยวจนเหนียวหยอดลงไปบนหน้าข้าวแต๋นที่ทอดเสร็จแล้วก็ถือเป็นอันเสร็จเรียบร้อย

สถานที่สำคัญในตำบล

          ข้าพเจ้ารับผิดชอบบ้านทะเมนชัย หมู่ 1 มีสถานที่สำคัญคือ วัดอิสาณทะเมนชัย เนื่องจาก เป็นสถานที่ประกอบศาสนพิธีต่างๆของชาวบ้านในชุมชน เช่น การเวียนเทียน การสวดมนต์ หรือการทําสมาธิ รวมไปถึงเป็นที่พึ่งทางใจของคนในชุมชนด้วยเช่นกัน

ปัญหาและอุปสรรคที่เกิดขึ้นในระหว่างการปฏิบัติหน้าที่ 

          เนื่องจากยังอยู่ในช่วงสถานการณ์ Covid 19 จึงทำให้การลงพื้นที่มีอุปสรรคในเรื่องของการต้องแบ่งกลุ่มในการลงพื้นที่ตามแต่ละหมู่บ้านในตำบลทะเมนชัยโดยไม่ไปรวมตัวกันเป็นกลุ่มใหญ่ เพื่อให้เป็นไปตามมาตรการ Social Distancing หรือการเว้นระยะห่างทางสังคม เลยจำเป็นต้องจำกัดจำนวนทีมงานจิตอาสาเพื่อการพัฒนาท้องถิ่นในการเข้าร่วมการลงไปถ่ายทอดองค์ความรู้ให้กับชาวบ้าน ซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการลงไปถ่ายทอดองค์ความรู้เพราะไม่เพียงแต่ไม่สามารถแปรรูปผลิตภัณฑ์ร่วมกันกับชาวบ้านได้ณ ตอนนี้ ซึ่งทำให้เกิดความล่าช้าในการต่อยอดหรือการพัฒนาอาชีพของชาวบ้านในชุมชน และทำได้เพียงลงไปถ่ายทอดองค์ความรู้ก่อนเท่านั้น ดังนั้นจึงมีการเปลี่ยนแปลงวันและเวลาในการอบรมจากกำหนดการเดิมคือ วันที่ 29-30 เมษายน 2564 เลื่อนเป็นปลายเดือนพฤษภาคม 2564 สำหรับการอบรมเรื่องการแปรรูปผลิตภัณฑ์จากข้าวอินทรีย์ เป็นข้าวหมากและแต๋น

ข้อเสนอแนะเพื่อการพัฒนา

          ต้องการให้มีการสร้างเครือข่ายการเรียนรู้ในตำบลทะเมนชัยถึงการพัฒนาแปรรูปผลิตภัณฑ์จากข้าวอินทรีย์ เป็นข้าวหมากและข้าวแต๋น เนื่องจากจะเป็นสิ่งที่สามารถต่อยอดอาชีพให้กับชาวบ้านในชุมชน และสร้างรายได้ให้แก่ชาวบ้านและชุมชน ทั้งนี้ยังหมายรวมถึงการต่อยอดผลิตภัณฑ์หรือการสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์โดยการนำภูมิปัญญาท้องถิ่นมาประยุกต์ใช้โดยคำนึงถึงผลผลิตภายในชุมชนเป็นหลัก และการออกแบบบรรจุภัณฑ์ โลโก้ เพื่อเป็นการเพิ่มมูลค่าของสินค้า และสามารถต่อยอดสินค้าให้เป็นผลิตภัณฑ์สินค้า OTOP ได้ในอนาคต

อื่นๆ

เมนู