รายงานการปฏิบัติงาน

โครงการยกระดับเศรษฐกิจและสังคมรายตำบลแบบบูรณาการ (๑ ตำบล ๑ มหาวิทยาลัย)

HS08 ตำบลทะเมนชัย อำเภอลำปลายมาศ จังหวัดบุรีรัมย์

“การพัฒนาผลิตภัณฑ์แปรรูปจากข้าวอินทรีย์”

นางสาวรัชฎาภรณ์ ทุมประสิทธิ์  กลุ่มประชาชน

จากการฝึกอบรมการแปรรูปผลิตภัณฑ์ข้าวหมากของตำบลทะเมนชัย อ.ลำปลายมาศ จ.บุรีรัมย์ โดยมีวิทยากรผู้เชี่ยวชาญด้านข้าวหมากจากชุมชนต้นแบบบ้านหนองตราด ม.3 ต.ทะเมนชัย อ.ลำปลายมาศ จ.บุรีรัมย์ ได้มาสาธิตกระบวนการทำข้าวหมากให้กับตัวแทนของชุมชน พร้อมทั้งแจกคู่มือวิธีการทำข้าวหมากและสามารถนำไปปรับใช้ในชีวิตประจำวันได้เพื่อสร้างรายได้ให้กับชุมชน ผลจากการฝึกอบรมการทำข้าวหมากของชุมชนตำบลทะเมนชัยพบว่า

1.ชาวบ้านสามารถนำไปต่อยอดทดลองการทำข้าวหมากหลากสีโดยใช้สีจากธรรมชาติ เช่น สีเขียวจากใบเตย สีม่วงจากดอกอัญชัน

2.การนำข้าวเหนียวดำมาทำข้าวหมาก

3.การแสดงให้เห็นถึงรายได้จากการขายข้าวหมากโดยการจัดทำบัญชีรายรับ-รายจ่าย

4.การจำหน่ายผ่านสื่อออนไลน์ เช่น LINE FACEBOOK

5.มีบริการขนส่งในชุมชนเพื่อส่งผลิตภัณฑ์ไปต่างจังหวัด เช่น รถไฟและบริษัทขนส่งเอกชน

วันที่ 27 มิถุนายน 2564 ณ ศาลากลางบ้านหนองหญ้าปล้อง เวลา 09.00 น. ได้จัดกิจกรรมการฝึกอบรมการทำสเปรย์และโลชั่นไล่ยุง โดยมีวิทยากร ครูอี๊ด ภัทรานิษฐ์ กุลพิเชษฐ์วณิช กรรมการผู้จัดการบริษัทบ้านเธอแอง กรุ๊ปส์ จำกัด ได้มาให้ความรู้และสาธิตกระบวนทำไปพร้อมกับชาวบ้าน มีการถาม-ตอบถึงข้อสงสัยจากการฝึกอบรม ต่อมาดิฉันและทีมงานได้รับมอบหมายจากอาจารย์ให้คิดค้นเรื่องบรรจุภัณฑ์ข้าวหมาก ซึ่งโดยส่วนใหญ่แล้วชาวบ้านตำบลทะเมนชัยจะใช้กระปุกพลาสติกใสและใบตองกล้วยในการบรรจุข้าวหมาก การบรรจุภัณฑ์ทั้ง 2 รูปแบบ ยังพบปัญหาการรั่วซึมของน้ำข้าวหมาก ทางทีมงานจึงพยายามศึกษาถึงปัญหา โดยคิดว่าการนำกระบอกไม้ไผ่มาบรรจุข้าวหมากจะช่วยลดโลกร้อน ลดการใช้พลาสติกและการั่วซึมของน้ำข้าวหมาก จึงได้ทำการศึกษาทดลองต่อไปในอนาคต

จากการฝึกอบรมการแปรรูปผลิตภัณฑ์ข้าวหมากของบ้านบริหารชนบท ม.6 ต.ทะเมนชัย อ.ลำปลายมาศ จ.บุรีรัมย์ พบว่า

1.ตัวแทนชุมชนสามารถทำข้าวหมากขายได้ในชุมชนของตนเองและส่งออกต่างจังหวัด

2.มีการจัดทำบัญชีรายรับ-รายจ่าย อย่างเห็นได้ชัดเจน

3.การบรรจุภัณฑ์ของชุมชนจะใช้ถุงพลาสติกใสแล้วรองด้วยใบเตย

การบรรจุข้าวหมากของชุมชนบ้านบริหารชนบท ถ้าขายภายในชุมชนจะใช้ใบตองกล้วย แต่ถ้ามีการส่งไปต่างจังหวัดจะบรรจุด้วยถุงพลาสติกใสแล้วรองด้วยใบเตย ทำให้น้ำข้าวหมากไม่รั่วซึมออกมาได้ ทางทีมงานผู้ดูแลได้คอยให้คำปรึกษาแนะนำการทำข้าวหมากบรรจุด้วยกระบอกไม้ไผ่เพื่อลดภาวะโลกร้อน การงดใช้ถุงพลาสติก เบื้องต้นยังไม่ได้มีการทดลองปฏิบัติ เป็นการแนะนำและมองถึงปัญหาของน้ำข้าวหมากที่มีการรั่วซึมออกมา

ปัญหาจากการพัฒนาผลิตภัณฑ์

1.ปัญหาก่อนดำเนินกิจกรรม

ปัญหาการรวมกลุ่มเพื่อระดมความคิดของคนในชุมชน เพื่อแลกเปลี่ยนความคิดการพัฒนาผลิตภัณฑ์ ซึ่งคนที่ทำข้าวหมากเป็นประจำจะทราบดีว่าการบรรจุภัณฑ์แบบนี้จะก่อให้เกิดปัญหาแบบนี้ อีกทั้งสถานการณ์โควิด 19 ยังไม่ดีขึ้นมากนัก จึงทำให้ชาวบ้านไม่สามารถรวมกลุ่มกันได้ครบทุกคน แนวทางแก้ปัญหาให้ที่ปรึกษาของชุมชนแต่ละชุมชนร่วมกันเสนอความคิดเห็นและแนวทางการพัฒนาผลิตภัณฑ์ขึ้นมาและสรุปผลได้อย่างไร จากนั้นจึงถ่ายทอดความรู้ไปยังตัวแทนของชุมชนเพื่อนำไปพัฒนาผลิตภัณฑ์ต่อไป

2.ปัญหาระหว่างดำเนินกิจกรรม

ปัญหาเรื่องสถานที่ในการพัฒนาผลิตภัณฑ์ โดยภาพรวมแล้วสถานที่อาจจะดูแคบเกินไป เนื่องจากเป็นการจัดกิจกรรมแบบการลงมือปฏิบัติจริง จึงจำเป็นต้องใช้พื้นที่กว้างในการลงมือทำกิจกรรม แนวทางแก้ไขปัญหา ให้ตัวแทนชุมชนมาเข้าร่วมกิจกรรมแทน โดยส่งตัวแทนมาหมู่บ้านละ 3 คน เพื่อให้กิจกรรมเป็นไปอย่างราบรื่น ไม่แออัดจนเกินไป และปฏิบัติตามมาตรการการป้องกันโรคระบาดโควิด 19

3.ปัญหาหลังจากการดำเนินกิจกรรม

จากข้างต้นที่ได้กล่าวไว้ว่าจะนำกระบอกไม้ไผ่มาบรรจุผลิตภัณฑ์ข้าวหมาก ตามที่ได้เสนอความคิดเห็นของที่ปรึกษาแต่ละชุมชน แต่ในความเป็นจริงแล้วบางชุมชนอาจจะไม่มีไม้ไผ่เยอะหรือมีแต่อาจจะไม่มีเวลาไปตัด เพื่อมาทำบรรจุภัณฑ์ อีกทั้งยังต้องมานั่งคิดเรื่องราคาว่าราคาจะสูงขึ้นจากที่ขายปกติหรือไม่ แนวทางแก้ไขปัญหาเบื้องต้นถ้าเป็นการขายในชุมชนสามารถนำใบตองกล้วยมาบรรจุภัณฑ์ได้ แต่ถ้ามีการส่งไปต่างจังหวัดอาจจะใช้กระบอกไม้ไผ่ในการบรรจุภัณฑ์แทนหรือไม่ทางทีมที่ปรึกษาจะทำการศึกษาต่อไป

ตำบลทะเมนชัยจะมีหมู่บ้านนำร่องในการทำข้าวหมากอยู่ 2 หมู่บ้านคือ บ้านหนองตาด ม.3 และบ้านหนองหญ้าปล้อง ม.5 ทั้ง 2 หมู่บ้านสามารถเป็นวิทยากรสาธิตวิธีการทำข้าวหมากและให้ความรู้ พร้อมเทคนิคต่างๆ ให้กับคนชุมชนและชุมชนอื่น ไม่เพียงแต่ขายในเขตชุมชนเท่านั้น ยังมีการสั่งซื้อผ่าน Line และ Facebookเพื่อส่งออกไปยังต่างจังหวัด มีการศึกษาพัฒนาผลิตภัณฑ์เพื่อยกระดับคุณภาพให้กับข้าวหมาก ไม่ว่าจะเป็นการทำข้าวหมากหลากสี การนำข้าวเหนียวดำมาทำข้าวหมาก และการพัฒนาบรรจุภัณฑ์

รูปภาพประกอบ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

อื่นๆ

เมนู