ข้าพเจ้านางโสภี ขุนทองแก้ว ประเภทประชาชน ผู้ปฏิบัติงานในตำบลสายตะกู อำเภอบ้านกรวด จังหวัดบุรีรัมย์ ข้าพเจ้าได้สนใจทำบทความเรื่องกระบวยตักน้ำจากกะลามะพร้าว ของนางยวน บวรรัตน์ ที่อยู่ 60 หมู่ 6 ตำบลสายตะกู อำเภอบ้านกรวด จังหวัดบุรีรัมย์ โดยมีลายละเอียด ดังนี้

ประวัติความเป็นมา

กระบวย เป็นภาชนะตักน้ำทำด้วยกะลามีด้ามถือ ในสมัยก่อนตามหน้าบ้านของชาวชนบท มักจะตั้งซุ้มโอ่งน้ำหรือโอ่งน้ำเย็น ใครเดินผ่านเหน็ดเหนื่อยเมื่อยล้าก็จะแวะดื่มน้ำได้

การใช้กระบวยตักน้ำคงพัฒนามาจากการดื่มน้ำแบบดั้งเดิมคือการใช้มือวักน้ำดื่ม การใช้ใบไม้บางชนิดห่อตักน้ำ หรือการใช้เปลือกผลไม้ เช่น กะลามะพร้าว กระบวยถ้าจะให้มีคุณค่า จะตกแต่งประดิดประดอยกะลาและด้ามจับให้มีลวดลาย เช่น รูปคน รูปสัตว์ อาจมีการลงรักทาชาดปิดทอง จนกลายเป็นศิลปหัตถกรรมทรงคุณค่า

กระบวยมีหลายลักษณะ เช่น กระบวยตักน้ำดื่ม กระบวยตักน้ำรดต้นยาสูบ กระบวยตักน้ำล้างเท้า กระบวยตักน้ำแกง เป็นต้น

วิธีทำกระบวย

กระบวยตักน้ำดื่ม จะเลือกกะลามะพร้าวที่แก่จัด ขนาดพอเหมาะไม่เล็กหรือใหญ่เกินไป รูปร่างกลมแป้น ฝากะลาค่อนไปข้างบน เพราะจะได้บรรจุน้ำได้มาก ขัดผิวกะลาให้เป็นเงา ทำด้ามไม้จับยาวประมาณ ๓๐ เซนติเมตร จะตกแต่งเป็นลวดลายก็ได้ โคนด้ามไม้จับทำเดือยฝังเข้าไปในรูกะลามะพร้าวให้แน่น

ประโยชน์ของกระบวย

ใช้สำหรับตักน้ำดื่ม ตักน้ำเชื่อมใส่ขนม หรือตักน้ำในที่ลึก เช่น น้ำในโอ่ง เพื่อนำมาใช้และอาบ

นี้เป็นภูมิปัญญาอีกอย่างของตำบลสายตะกูที่ควรอนุรักษ์ไว้ เพื่อสืบสานต่อไปให้ลูกหลานได้เรียนรู้ต่อ แต่เนื่องจากนางยวน บวรรัตน์ ไม่มีลูกหลานจึงไม่มีผู้สืบสานอนุรักษ์ไว้

อื่นๆ

เมนู