ชื่อบทความ : ID03 กระบวนการเผาดิบเครื่องเคลือบดินเผา

พื้นที่            : ตำบล หินลาด  อำเภอ บ้านกรวด จังหวัด บุรีรัมย์ 

ชื่อเจ้าของบทความ : นางสาวเพ็ญประภา  คงทรัพย์  

ข้าพเจ้านางสาวเพ็ญประภา  คงทรัพย์ ประเภทบัณฑิตจบใหม่ รับผิดชอบพื้นที่ ตำบลหินลาด อำเภอบ้านกรวด จังหวัดบุรีรัมย์ โดยในเดือนกันยายน  2564 นี้ เนื่องจากสถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโคโรนา ทำให้การทำงานของทีมงานเป็นไปอย่างยากลำบาก แต่โครงการเครื่องปั้นดินเผาต้องดำเรินการต่อไป ข้าพเจ้า ทีมงานและคณะอาจารย์จำมีการประชุมการทำงานกัน โดยการแบ่งกลุ่มชาวบ้านออกเป็น 3 กลุ่ม 3 วัน แต่ให้ทะยอยกันมาดูการเคลือบชิ้นงานเครื่องปั้นดินเผา ทีละ คน 2 คนเพื่อลดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อไวรัสโคโรนา

การเผาดิบ  เซรามิกส์ ที่ผลิตตามโรงงานต่างๆ ส่วนมากจะเผาผลิตภัณฑ์ สองครั้ง การเผาครั้งแรก เรียกว่าเผาดิบ เพื่อทำให้ชิ้นงาน หรือเนื้อดินที่ผ่านการขึ้นรูปแบบต่างๆ มีความแข็งแรง และคงรูป นอกจากนี้ยังเป็นการตรวจสอบผลิตภัณฑ์ ในด้านสีหลังเผา การแตกร้าว และการหดตัวก่อนนำไปเขียนลาย และเผาเคลือบอีกครั้ง การเผาดิบนิยมเผา โดยใช้อุณหภูมิประมาณ 750 – 850 oC เป็นเวลา 8 – 10 ชั่วโมง ทั้งนี้ขึ้นกับสูตรของเนื้อดิน ชนิด และขนาดของเตาเผา รวมถึงขนาดของผลิตภัณฑ์ 

  • ขั้นตอนตั้งแต่การนำชิ้นงานที่ตั้งเรียงทิ้งไว้ในร่ม (ไม่ต่ำกว่า 1 วัน) การเรียงชิ้นงานเข้าสู่เตาเผา และการเพิ่ม

อุณหภูมิของเตา เป็นขั้นตอนที่มีรายละเอียดมาก และโรงงานเซรามิกส์ส่วนมากถือว่าเป็นความลับทางธุรกิจ ซึ่งมักไม่ยอมเผยแพร่ความรู้ดังกล่าว อย่างไรก็ตามในขั้นตอนการเผาดิบ มีเป้าหมายหลักคือต้องการให้ชิ้นงาน เมื่อเผาแล้วเกิดความเสียหายน้อยสุด และเป็นการเตรียมเนื้อผลิตภัณฑ์ในการเคลือบสีซึ่งเป็นงานขั้นต่อไป  ขั้นตอนการเปลี่ยนแปลงเนื้อดิน ในการเผาดิบ ตามทฤษฏี มีดังนี้

          – การเผาด้วยอุณหภูมิต่ำในช่วงแรก

            เมื่อเรียงชิ้นงานเข้าสู่เตาเผาแล้ว จะเริ่มการเผา ที่อุณหภูมิ 110 – 120 oC เพื่อทำให้น้ำ และ ความชื้นที่อยู่ในชิ้นงานระเหยออกจากชิ้นงาน ซึ่งเมื่อชิ้นงานเผาผ่านอุณหภูมิดังกล่าวชิ้นงานจะแห้งสนิท

          – การเพิ่มอุณหภูมิในช่วงที่สอง

            ในการเผาดิบจะมีการเพิ่มอุณหภูมิเตา อย่างช้าๆ ที่อุณหภูมิ 120 – 350 oC น้ำที่อยู่ในโครงสร้างของกลุ่มแร่เคลย์ จะสลายตัว ทำให้กลุ่มแร่เคลย์เปลี่ยนเป็นสารประกอบอ๊อกไซด์ ในช่วงอุณหภูมิดังกล่าวชิ้นงานจะขยายตัวประมาณร้อยละ 1 หากชิ้นงานมีความหนาไม่สม่ำเสมอชิ้นงานอาจจะมีการปริแตก หรือเรียกว่าชิ้นงานระเบิดในเตา

          – การเพิ่มอุณหภูมิในช่วงที่สาม

            ที่อุณหภูมิเตาเผา ในช่วง 350 – 450 oC น้ำที่อยู่ในสูตรแร่เคลย์ จะสลายตัวออกจากแร่เคลย์จนหมด ช่วงอุณหภูมินี้มีความสำคัญ มีหลักที่ว่าต้องควบคุมให้อุณหภูมิภายในเตาเพิ่มขึ้นอย่างช้าๆ (การเลี้ยงไฟ) จะทำให้ชิ้นงานหดตัวพร้อมกัน ไม่แตกร้าว

          – การเพิ่มอุณหภูมิในช่วงที่สี่

            เมื่ออุณหภูมิภายในเตาเผา มีค่า ประมาณ 570 oC ช่วงนี้ซิลิกาที่อยูในเนื้อดินจะมีการขยายตัว ถ้าควบคุมอุณหภูมิภายในเตาไม่ดี ชิ้นงานจะร้าว

          – การเผาอุณหภูมิสูงในช่วงที่ห้า เผาครั้งสุดท้าย

            เมื่ออุณหภูมิภายในเตาเผา มากกว่าประมาณ 700oC สารอินทรีย์ และซัลเฟอร์แบบต่างๆ ที่อยู่ในเนื้อดิน จะเกิดการเผาไหม้ในช่วงนี้ ในกรณีใช้เตาเผาแบบปกติคือ เผาแบบอ๊อกซิเดชั่นจะได้แก๊สคารบอไดออกไซด์ และแก๊สซัลเฟอร์ไดออกไซด์

 

 ในแต่ละขั้นตอนของการเผาจะใช้เวลา ประมาณ 3 – 4 ชั่วโมง หลังจากนั้นจะทิ้งชิ้นงานให้ค้างอยู่ในเตาเพื่อให้ชิ้นงานเย็นตัวอย่างช้าๆ ประมาณ 1 วัน

 

 

สรุปการปฏิบัติงานในครั้งนี้คือการเผาดิบ โดยการเผาดิบนั้นเป็นอีกหนึ่งกระบวนการของการผลิตผลิตภัณฑ์เครื่องเคลือบดินเผา เพราะการเผาดิบนั้นจะเพิ่มความแข็งแรงให้แกชิ้นงานและยังง่ายต่อการชุบเคลือบและการเผาเคลือบอีกด้วย

    

อื่นๆ

เมนู