ข้าพเจ้านางสาวปาริชาติ ดิบประโคนประเภทบัณฑิตจบใหม่ ตำบลสายตะกู อำเภอบ้านกรวด จังหวัดบุรีรัมย์ ในโครงการยกระดับเศรษฐกิจและสังคมรายตำบลแบบบูรณาการมหาวิทยาลัยราชภัฎบุรีรัมย์  เนื่องในเดือนนี้มีประเพณีในเรื่องของความเชื่อของคนในตำบลซึ่งมีความน่าสนใจอย่างหนึ่ง นั่นก็คือ “แซนโฎนตา” ประเพณีไหว้บรรพบุรุษของชาวไทยเชื้อสายเขมร

ภาพชาวบ้านในชุมชนนำข้าว กับข้าว ขนมใส่ถาดรวมกัน เรียกว่า ดะดา

ประเพณีแซนโฎนตา ถือเป็นวันสารทเดือนสิบของชาวไทยเชื้อสายเขมร ที่ลูกหลานจะมารวมตัวกันเพื่อทำบุญอุทิศส่วนกุศลให้บรรพบุรุษผู้ล่วงลับ

วันสารทเขมร ( ไง เบ็ณฑ์ ธม ) หรือวันสารทใหญ่ โดยจะประกอบพิธีกรรมตรงกับวันแรม 14 ค่ำ เดือน 10 ของทุกปี ซึ่งปีนี้ตรงกับวันที่ 6 ต.ค.2564 วันแรม 15 ค่ำ เดือน 10 และก่อนวัน ไง เบ็ณฑ์ ธม 1 วัน จะเป็นวัน แซน โฎน ตา (แซน-โดน-ตา) คือวันที่ 5 ต.ค.2564 ตรงกับวันแรม 14 ค่ำ 10

( ไง ) หมายถึง วัน

( แซน ) หมายถึงการเซ่นไหว้ การบวงสรวง บูชา

(โฎนตา) หมายถึง ปู่ย่าตายาย หรือบรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว

โดยแต่ละครอบครัวจะนัดหมายนำเครื่องเซ่นไหว้บูชามาเซ่นไหว้บรรพบุรุษกันไม่ว่าจะเป็นอาหารคาวหวาน ไก่ ปลา กระยาสารท นางเล็ด ข้าวต้ม น้ำหวาน สุรา ผลไม้ฯลฯ

ภาพ เครื่องเซ่นในวันแซนโฎนตา ซึ่งจะมีการจัดชุดอาหารในแต่ละช่วงเวลา

 

ขั้นตอนการประกอบพิธีกรรมแซนโฎนตา มีดังนี้
1. การเตรียมอุปกรณ์เครื่องเซ่นไหว้
2. การเซ่นไหว้ศาลปู่ตาประจำหมู่บ้าน
3. การเซ่นไหว้ศาลพระภูมิประจำบ้าน
4. การประกอบพิธีกรรมแซนโฏนตาที่บ้าน
5. การประกอบพิธีกรรมบายเบ็น
6. การประกอบพิธีกรรมที่วัด

อัตลักษณ์ (ที่โดดเด่น)
เตรียมทำอาหาร คาว หวาน และข้าวของที่ได้จากการเตรียมไว้ก่อนหน้านี้ มาจัดวางสำหรับลงในกระเชอที่เรียกว่า กันจือเบ็น(กระเชอเบ็น) โดยมีการจัดวางอย่างสวยงามไม่ว่าจะเป็น ข้าวต้มทั้งสองอย่างดังที่กล่าวแล้ว ปลา ไก่ เนื้อหมู วัว ย่าง ผลไม้ ผัก ขนมนมเนย อาหารแห้งต่างๆ ที่จำเป็น อัญเชิญวิญญาณของบรรพบุรุษ มากินของเซ่นโดยทั่วกัน เมื่อทำพิธีเสร็จแล้วลูกหลานญาติพี่น้องก็จะนำอาหารเครื่องเซ่นต่าง ๆ มารับประทานร่วมกัน เป็นการสร้างปฏิสัมพันธ์ในหมู่ลูกหลาน ญาติมิตร เพราะหนึ่งปี มีครั้งเดียว ลูกหลานที่ไปอยู่หมู่บ้านอื่นหรือต่างจังหวัดจะได้รู้จักคุ้นเคยกัน

ภาพ ข้าวของเครื่องเซ่น นำไปทำพิธีกรรมที่วัดในช่วงค่ำของวันแซนโฎนตา

ความสำคัญและคุณค่าทางสังคมและทางจิตใจที่มีในวิถีการดำเนินชีวิตของชุมชน นั้นๆ นอกจากประเพณีแซนโฏนตาจะเป็นการอุทิศส่วนกุศลให้แก่ผีบรรพบุรุษ ปู่ย่า ตายาย พ่อแม่ จุดมุ่งหมายรองของการออกกุศโลบายของบรรพบุรุษ คือ การแสดงถึงความกตัญญูกตเวทีของลูกหลานที่แสดงต่อผู้มีพระคุณที่ล่วงลับไปแล้ว และเพื่อให้ลูกหลาน ญาติมิตรจะได้มารู้จักกันสร้างความสามัคคี สร้างสัมพันธ์ที่ดีต่อกัน เป็นที่พึ่งพาอาศัยซึ่งกันและกัน

ภาพ การโยนข้าวของที่นำไปทำพิธีแซนโฎนตา

 

 

อื่นๆ

เมนู