โครงการยกระดับเศรษฐกิจและสังคมรายตำบลแบบบูรณาการ
1 มหาวิทยาลัย 1 ตำบล
(มหาวิทยาลัยสู่ตำบล สร้างรากแก้วให้ประเทศ)

ดิฉันนางสาวขนิษฐา อะโรคา ประเภทบัณฑิตจบใหม่ ผู้ปฏิบัติงานตามโครงการยกระดับเศรษฐกิจและสังคมรายตำบลแบบบูรณาการ (มหาวิทยาลัยสู่ตำบล สร้างรากแก้วให้ประเทศ) ตำบลเขาดินเหนือ อำเภอบ้านกรวด จังหวัดบุรีรัมย์
เมื่อวันที่ 5 กุมภาพันธ์ 2564 คณะอาจารย์ประจำหลักสูตรและทีมผู้ปฏิบัติงานได้เข้าร่วมประชุม ณ ศาลาเขาดินเหนือเก่าพัฒนาประชาร่วมใจ ตำบลเขาดินเหนือ เพื่อพบปะผู้นำชุมชนและรับฟังรายละเอียดของโครงการโดยสรุปอย่างชัดเจน เช่น วัตถุประสงค์ของโครงการ เป้าหมาย แผนงาน กิจกรรม บทบาท หน้าที่ และความรับผิดชอบของแต่ละบุคคล เป็นต้น หลังจากนั้นได้มีการแบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบในการทำงานและแบ่งงานให้กับผู้ปฏิบัติงานได้รับผิดชอบโดยจะแบ่งเป็น ผู้รับผิดชอบ 1 – 2 คน ต่อ 1 หมู่บ้าน และนำข้อมูลของหมู่บ้านนั้นมารวบรวมกันเป็นภาพรวมของตำบลเขาดินเหนือ ในการสำรวจศักยภาพตำบล 16 เป้าหมายโดยตำบลเขาดินเหนือมีทั้งหมด 11 หมู่บ้าน ได้แก่ หมู่ที่ 1 บ้านหลัก หมู่ที่ 2 บ้านฉันเพล หมู่ที่ 3 บ้านเขาดินเหนือ หมู่ที่ 4 บ้านศรีสุขน้อย หมู่ที่ 5 บ้านศรีสุข หมู่ที่ 6 บ้านตรุง หมู่ที่ 7 บ้านหว้า หมู่ที่ 8 บ้านโคกสว่าง หมู่ที่ 9 บ้านประดู่ หมู่ที่ 10 บ้านเขาดินเหนือพัฒนา หมู่ที่ 11 บ้านหลักชัย ในการลงพื้นที่สำรวจและเก็บข้อมูลในตำบลเขาดินเหนือ ในระหว่างวันที่ 8 – 16 กุมภาพันธ์ 2564
โดยดิฉันได้รับมอบหมายให้สำรวจเป้ามายที่ 13 ศูนย์เรียนรู้ตำบล
ศูนย์เรียนรู้ตำบล เป็นศูนย์กลางรวบรวมข้อมูลข่าวสารความรู้ของชุมชนที่จะนำไปสู่การส่งเสริมกระบวนการเรียนรู้สำหรับประชาชน ในชุมชน เป็นแหล่งเสริมสร้างโอกาสในการเรียนรู้ การถ่ายทอด การแลกเปลี่ยนประสบการณ์ การสืบทอดภูมิปัญญา วัฒนธรรม ค่านิยม และเอกลักษณ์ของชุมชน อีกทั้งเป็นแหล่งบริการชุมชนด้านต่าง ๆ เช่น การจัดกิจกรรมที่สอดคล้องกับความต้องการเรียนรู้ ของชุมชน โดยเน้นกระบวนการเรียนรู้เพื่อวิถีชีวิตของคนในชุมชน เพื่อให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงของสังคม ก่อให้เกิดชุมชนแห่งการ เรียนรู้ และมุ่งการพัฒนาแบบพึ่งตนเอง เป็นศูนย์ฯ ของประชาชน ที่ดำเนินการโดยประชาชน และเพื่อประชาชน ที่จะก่อให้เกิดความเข้มแข็งของชุมชนอย่างยั่งยืน

หลักการสำคัญของศูนย์เรียนรู้ตำบล
เป็นแหล่งเรียนรู้ทุกด้าน ทุกรูปแบบไม่เน้นการเรียนการสอนในห้องเรียนเป็นศูนย์กลางที่ประชาชนทุกคนสามารถเข้ามาเรียนรู้ ค้นคว้าหาความรู้ แลกเปลี่ยนความรู้และประสบการณ์ รวมทั้งการพบปะ สังสรรค์ เพื่อสร้างความเข้าใจ ความร่วมมือในการพัฒนาตนเองและชุมชนเป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ตลอดชีวิตของประชาชน โดยประชาชนและเพื่อประชาชน

(ภาพประกอบการลงพื้นที่)
ดิฉันได้ทำการสอบถามข้อมูลจากผู้นำชุมชน กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน คณะกรรมการหมู่บ้าน ซึ่งได้ข้อมูลดังนี้จากการเก็บรวบรวมข้อมูลของกลุ่มศูนย์เรียนรู้ตำบลในเขตพื้นที่ขององค์การบริหารส่วนตำบลเขาดินเหนือ เพื่อเป็นแนวทางในการพัฒนาคุณภาพศูนย์เรียนรู้ตำบล โดยการสำรวจเก็บข้อมูลพบว่า มีแหล่งเรียนรู้ด้านสังคม มี 2 แห่ง1.ศูนย์ดำรงธรรม 2. ศูนย์การเรียนรู้ ก.ศ.น. แหล่งเรียนรู้ด้านเศรษฐกิจและอาชีพ มี 9 แห่ง 1.กลุ่มทอผ้าไหม 2.กลุ่มแปรรูปอาหาร 3.กลุ่มของที่ระลึก 4. กลุ่มกระเป๋าผ้าไหม 5.กลุ่มข้าวอินทรีย์ 6.กลุ่มทำไม้กวาด 7. กลุ่มเพาะเห็ด 8. กลุ่มทอเสื่อกก9.กลุ่มเกษตรผสมผสานสวนพินทอง

(ภาพประกอบการลงพื้นที่)

จากที่กล่าวมาข้างต้นพบว่า
ตำบลเขาดินเหนือ จัดให้มีกิจกรรมการเรียนรู้ การถ่ายทอด การแลกเปลี่ยนประสบการณ์ ตลอดจนการสืบทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นและการเรียนรู้ด้านต่าง ๆ ของประชาชนในชุมชนเป็นศูนย์รวมของข้อมูล เช่น ข้อมูล จปฐ. กชช.2ค.แหล่งน้ำ กลุ่มอาชีพ ฯลฯ รวมทั้งข่าวสาร สาระความรู้ ที่เอื้อต่อการเรียนรู้ เท่าทันสถานการณ์โลกรวบรวมภูมิปัญญาท้องถิ่น องค์ความรู้ของปราชญ์ชาวบ้าน องค์ความรู้ที่มีอยู่กระจัดกระจายในชุมชน และจัดการให้เป็นหมวดหมู่ มีความชัดเจนเป็นรูปธรรม ที่ประชาชนสามารถเข้าไปสืบค้นศึกษาและ เรียนรู้ได้ทุกเวลาเป็นศูนย์กลางในการจัดการความรู้ ที่ดำเนินการโดยประชาชนและเพื่อประชาชนเป็นศูนย์ประสานและบูรณาการการทำงานของทุกภาคส่วน ภาคประชาชน ได้แก่ ผู้นำ กลุ่ม/องค์กร เครือข่าย ภาคเอกชน และภาคีการพัฒนาภาครัฐเป็นสถานที่แลกเปลี่ยนองค์ความรู้ของปราชญ์ชาวบ้าน  เป็นสถานที่มีโครงสร้างเป็นอาคาร หรือสถานที่ใด ๆ ก็ได้ ที่มีองค์ความรู้ สามารถให้การเรียนรู้แก่ประชาชนที่ต้องการความรู้ สามารถเข้าถึงได้

                                (ภาพประกอบการลงพื้นที่)
จากนั้นได้ลงพื้นที่แต่ละหมู่บ้านเพื่อสอบถามข้อมูลแบบครัวเรือนเพื่อนำข้อมูลนั้นกรอกลงแบบฟอร์ม 01 กับ 02 โดยการสอบถามครั้งนี้ชาวบ้านทุกหมู่ให้ความสำคัญและให้ข้อมูลในความเป็นจริงทุกประการ เพื่อเป็นประโยชน์ในการนำข้อมูลนั้นมาพัฒนาในตำบลและหมู่บ้านของตนเอง ในการไปสอบถามครั้งนี้ส่วนมากชาวบ้านจะมีอาชีพทำนาและทำไร่เลี้ยงสัตว์หลังจากฤดูเก็บเกี่ยวข้าว เช่น การทำไร่อ้อย ไร่มัน จะมีชาวบ้านบางส่วนเท่านั้นที่จะมีงานรับจ้างเป็นบางครั้งบางคราวและบางครอบครัวประสบปัญหาความยากจนและไม่มีรายได้ เพียงพอต่อครอบครัว ส่วนรายได้ที่มีเข้ามานั้นจะเป็นของเบี้ยยังชีพและผู้ที่มีบัตรสวัสดิการแห่งรัฐเป็นส่วนมาก ทำให้ต้องกู้หนี้มาเพื่อจุ้นเจือครอบครัว จากการเข้าสำรวจพบว่า ภายในแต่ละชุมชนประสบปัญหา ดังต่อไปนี้
ปัญหาความยากจนของคนในชุมชน
การไม่มีอาชีพเสริมของคนในชุมชน
ชุมชนไม่ค่อยมีจุดเด่น
การขาดแคลนน้ำใช้เพื่อทำการเกษตร
ไม่มีตลาดรองรับผลผลิตของคนในชุมชน
สภาพของดินที่ขาดความอุดมสมบูรณ์
บางหมู่บ้านไม่มีท่อระบายน้ำหรือรางน้ำเพื่อช่วยระบายน้ำทำให้มีน้ำขัง

บ้างหมู่บ้านถนนขรุขระมีหลุมมีบ่อและบางหมู่บ้านยังมีทางที่เป็นถนนลูกรัง
บ้างพื้นที่ไม่มีแสงสว่างที่เพียงพอ
บ้างพื้นที่ไม่มีการจัดการขยะ เช่น คัดแยก เผา ฝัง รีไซเคิลขยะ
ความต้องการของคนในชุมชน มีดังต่อไปนี้
๑. อบรมส่งเสริมอาชีพในแต่ละชุมชน
๒. หาตลาดรองรับผลผลิตของชุมชน
๓. จัดให้มีและบำรุงรักษาทางน้ำและทางบก
๔. รักษาความสะอาดของถนน ทางน้ำ ทางเดิน และที่สาธารณะ รวมทั้งการกำจัดมูลฝอยและสิ่งปฏิกูล
๕. ป้องกันโรคและระงับโรคติดต่อ
๖. ส่งเสริมการพัฒนาสตรี เด็ก เยาวชน ผู้สูงอายุ และผู้พิการ
๗. คุ้มครอง ดูแล และบำรุงรักษาทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
8. ให้มีน้ำเพื่อการอุปโภค บริโภค และการเกษตร
9. ให้มีและบำรุงสถานที่ประชุม การกีฬา การพักผ่อนหย่อนใจ และสวนสาธารณะเพื่อให้เป็นชุมชนน่าอยู่
10. ให้มีและส่งเสริมกลุ่มเกษตรกรและกิจการสหกรณ์
11. ส่งเสริมให้มีอุตสาหกรรมในครัวเรือน
12. บำรุงและส่งเสริมการประกอบอาชีพของบุคคลากรในชุมชน
ในการลงพื้นที่ในครั้งนี้พบปัญหาการไปสำรวจแบบสอบถาม 01 และ 02 คือชาวบ้านส่วนใหญ่ที่อยู่บ้านจะมีผู้สูงอายุเป็นส่วนมากและทำให้การตอบแบบสอบถามได้ข้อมูลไม่แน่นเท่าที่ควรและมีชาวบ้านบางส่วนออกไปทำงาน รับจ้าง ทำไร่ ทำสวน และออกไปเลี้ยงวัวเลี้ยงควายซึ่งทำให้การตอบแบบสอบถามในส่วนใหญ่จะมีผู้สูงอายุเป็นผู้ที่ให้ข้อมูล ส่วนปัญหาในการลงพื้นที่เจาะข้อมูลทั้งตำบลเขาดินเหนือ 16 เป้าหมายนั้นส่วนมากได้รับความร่วมมือจากองค์กรต่างๆ เป็นอย่างดีแต่จะมีบางส่วนที่ไม่มีข้อมูลที่อยู่ในระบบ (เป็นข้อมูลเก่าหรือเป็นข้อมูลที่มีมาเพิ่ม ตัวอย่างเช่นมีบ้านแต่ยังไม่มีเลขที่บ้าน เป็นต้น) ที่เป็นข้อมูลปัจจุบันทำให้ผู้ปฏิบัติงานลงในแต่ละพื้นที่เพื่อไปสอบถามข้อมูลด้วยตนเองและให้ได้ข้อมูลที่เป็นปัจจุบันที่สุด

แหล่งน้ำและสถานที่สำคัญภายในตำบล


(ภาพประกอบการลงพื้นที่)

อื่นๆ

เมนู