การลงพื้นที่

          การปฏิบัติงานเดือนเมษายน ข้าพเจ้าและทีมงานได้ลงพื้นที่ หมู่ 3 บ้านไทรโยง และหมู่ 19 บ้านไทรโยงเหนือ ที่มีลักษณะที่เห็นได้เด่นชัด คือ เป็นเมืองโบราณซึ่งมีคูล้อมรอบ 3 ชั้น ลักษณะเป็นทรงกลมอย่างเห็นได้ชัด  ความสำคัญทางประวัติศาสตร์โบราณคดีนั้น เมืองไทรโยง ในเขตอำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์ จากการรวบรวมข้อมูล พบรายงานการศึกษาสำรวจเมืองและชุมชนโบราณในท้องที่จังหวัดบุรีรัมย์ ซึ่งทางทีมงานมีความสนใจที่จะพัฒนาพื้นที่บ้านไทรโยงแห่งนี้ ให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวชุมชน ซึ่งทางทีมงานได้ประชุมหารือกับผู้นำชุมชนและชาวบ้านในชุมชน ในหัวข้อการจัดการชุมชนแห่งนี้ให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวชุมชน โดยการหาจุดเด่นและจุดด้อยของชุมชนเพื่อที่จะนำไปพัฒนาชุมชนต่อไป เพื่อให้กายเป็นแหล่งท่องเที่ยวชุมชนและเป็นแหล่งการเรียนรู้ได้อย่างยังยืน โดยมีแบบแผนการพัฒนาชุมชนดังต่อไปนี้

การท่องเที่ยวโดยชุมชน

          การท่องเที่ยวโดยชุมชน หมายถึง การท่องเที่ยวที่ คำนึงถึงความยั่งยืนของสิ่งแวดล้อม สังคม และวัฒนธรรม กาหนดทิศทางการท่องเที่ยวโดย สมาชิกในชุมชน จัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนเพื่อชุมชน และชุมชนเจ้าของแหล่งท่องเที่ยวมี บทบาทเป็นเจ้าของมีสิทธิ์ในการจัดการดูแลเพื่อให้เกิดการเรียนรู้แก่ผู้มาเยือน การท่องเที่ยวเป็นเรื่องราวของการส่งเสริมการเรียนรู้ร่วมกันของคน ในชุมชนท้องถิ่นกับผู้มาเยือน รวมถึงการดูแลรักษาทรัพยากรด้านต่างๆ ของชุมชน โดยการ ท่องเที่ยวชุมชนเป็นเครื่องมือในการพัฒนาชุมชนให้เกิดความยั่งยืน การมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนในชมุชน เพื่อประโยชน์แก่ชุมชน การท่องเที่ยว เป็นเครื่องมือของการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ และวิถีชีวิตของท้องถิ่น โดยการจัดการ ท่องเที่ยวอย่างสมดุลส่งผลให้ประโยชน์ต่างๆ ที่ได้จากการท่องเที่ยวจะย้อนคืนมาสู่ชุมชนและท้องถิ่น ความสาเร็จของการจัดการท่องเที่ยวนาไปสู่การพัฒนาศักยภาพของชุมชน พื้นที่ เศรษฐกิจชุมชน สังคม ประชาชนในชุมชนให้มีชีวิตอยู่ดีกินดี และสิ่งแวดล้อมได้รับการอนุรักษ์ รวมถึงการดำรงไว้ซึ่งวัฒนธรรม ประเพณี วิถีชีวิตอันดีงามของชุมชน สืบทอดรุ่นต่อรุ่น บริหารทรัพยากรได้อย่างมีประสิทธิภาพ และเกิดความยั่งยืนในชุมชน

 

องค์ประกอบของการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชน มีอยู่ 4 ด้าน กล่าวคือ

        1) ทรัพยากรธรรมชาติและวัฒนธรรม
        2) องค์กรชุมชน
        3) การจัดการ
        4) การเรียนรู้

ด้านทรัพยากรธรรมชาติและวัฒนธรรม

  • ชุมชนมีฐานทรัพยากรธรรมชาติที่อุดมสมบูรณ์และมีวิถีการผลิตที่พึ่งพาและใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างยั่งยืน
  • ชุมชนมีวัฒนธรรมประเพณีที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะถิ่น

ด้านองค์กรชุมชน

  • ชุมชนมีระบบสังคมที่เข้าใจกัน
  • มีปราชญ์หรือผู้มีความรู้และทักษะในเรื่องต่างๆหลากหลายชุมชนรู้สึกเป็นเจ้าของและเข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการพัฒนา

ด้านการจัดการ

  • มีกฎ-กติกาในการจัดการสิ่งแวดล้อม วัฒนธรรมและการท่องเที่ยว
  • มีองค์กรหรือกลไกในการทำงานเพื่อจัดการการท่องเที่ยวและสามารถเชี่อมโยงการท่องเที่ยวกับการพัฒนาชุมชนโดยรวมได้
  • มีการกระจายผลประโยชน์ที่เป็นธรรม
  • มีกองทุนที่เอื้อประโยชน์ต่อการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของชุมชนด้านการเรียนรู้
  • ลักษณะของกิจกรรมการท่องเที่ยวสามารถสร้างการรับรู้และความเข้าใจในวิถีชีวิตและวัฒนธรรมที่แตกต่าง
  • มีระบบจัดการให้เกิดกระบวนการเรียนรู้ระหว่างชาวบ้านกับผู้มาเยือน
  • สร้างจิตสำนึกเรื่องการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและวัฒนธรรมทั้งในส่วนของชาวบ้านและผู้มาเยือน

ด้านการเรียนรู้

  • ลักษณะของกิจกรรมการท่องเที่ยวสามารถสร้างการรับรู้และความเข้าใจในวิถีชีวิตและวัฒนธรรมที่แตกต่าง
  • มีระบบจัดการให้เกิดกระบวนการเรียนรู้ระหว่างชาวบ้านกับผู้มาเยือนสร้างจิตสำนึกเรื่องการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและวัฒนธรรม ทั้งในส่วนของชาวบ้านและผู้มาเยือน

 

การท่องเที่ยวโดยชุมชน  ที่ใช้การท่องเที่ยวเป็นเครื่องมือในการพัฒนาชุมชนมีหลักการดังนี้

  1. ชุมชนเป็นเจ้าของ
  2. ชาวบ้านเข้ามามีส่วนร่วมในการกำหนดทิศทางและตัดสินใจ
  3. ส่งเสริมความภาคภูมิใจในตนเอง
  4. ยกระดับคุณภาพชีวิต
  5. มีความยั่งยืนทางด้านสิ่งแวดล้อม
  6. คงเอกลักษณ์และวัฒนธรรมท้องถิ่น
  7. ก่อให้เกิดการเรียนรู้ระหว่างคนต่างวัฒนธรรม
  8. เคารพในวัฒนธรรมที่แตกต่างและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์
  9. เกิดผลตอบแทนที่เป็นธรรมแก่คนท้องถิ่น
  10. มีการกระจายรายได้สู่สาธารณประโยชน์ของชุมชน     
         การที่จะให้ชุมชนดำเนินการท่องเที่ยวตามหลักการดังกล่าวข้างต้น มีความจำเป็นที่จะต้องเตรียมความพร้อมและสร้างความเข้มแข็งให้กับชุมชนในการจัดการการท่องเที่ยว ในขณะเดียวกันก็ต้องรณรงค์กับคนในสังคมให้เห็นความแตกต่างของการท่องเที่ยว โดยชุมชนกับการท่องเที่ยวทั่วไปกระตุ้นให้คนในสังคมเห็นความสำคัญและเป็นนักท่องเที่ยวที่สนใจการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างเจ้าของบ้านกับผู้มาเยือนนอกจากนี้ยังเป็นการเพิ่มการรับรู้และความเข้าใจในบทบาทของชุมชนท้องถิ่นต่อการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและเป็นกำลังใจหรือสนับสนุนให้เกิดความต่อเนื่องในการทำงานอนุรักษ์ทั้งด้านธรรมชาติและวัฒนธรรม

แนวทางการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชน

        การเตรียมความพร้อมของการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนเป็นปัจจัยสำคัญที่จะเป็น ตัวกำหนดความสำเร็จหรือ ความล้มเหลวของการจัดการท่องเที่ยวเริ่มต้นด้วยการวิเคราะห์ ศักยภาพของชุมชน วางแผนดำเนินการ ดำเนินการและประเมินผลกิจกรรมโครงการฯ เพื่อให้บรรลุเป้าหมายหลักของการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนและนักท่องเที่ยวได้รับคุณค่าจากการท่องเที่ยวเรียนรู้ประสบการณ์จากการท่องเที่ยว แนวทางการจัดการท่องเที่ยว กำหนดเป็น 12 ขั้น ดังนี้

       1.ศึกษาความเป็นไปได้เบื้องต้น

  2.สร้างเครือข่ายการมีส่วนร่วมการจัดการท่องเที่ยวและให้ข้อมูลการท่องเท่ียวโดยชุมชนให้สมาชิกในชุมชนได้พิจารณา

      3. ศึกษาศักยภาพชุมชน และความเป็นไปได้ในการจัดการท่องเท่ียว

      4. วิเคราะห์ และสรุปผลการศึกษา ศักยภาพร่วมกัน

       5. พัฒนาศักยภาพของทรัพยากรการท่องเที่ยว

      6. กำหนดวิสัยทัศน์ วัตถุประสงค์ นโยบายและกฎกติกาต่างๆ ในการจัดการท่องเที่ยว

      7. กำหนดรูปแบบ การบริหารจัดการการท่องเท่ียว

      8. จัดทาโปรแกรม เส้นทาง และกิจกรรมการท่องเที่ยวภายในชุนชน

      9. ทดลอง และประเมินผล โปรแกรม เส้นทางและกิจกรรมการท่องเที่ยวในชุมชน

      10. พัฒนาการท่องเที่ยวโดยชุมชนท้ังระบบ

      11. จัดโปรแกรมการส่งเสริมการตลาดและการสื่อความหมายการท่องเท่ียวโดยชุมชน

      12. การติดตามและประเมินผล

        ข้าพเจ้าและทีมงานมีความสนใจในการพัฒนาพื้นที่บ้านไทรโยง ให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวชุมชน และต้องการที่จะดึงศักยภาพของชุมชนให้มีความโด่ดเด่น และต้องให้คนในชุมชนช่วยกันพัฒนาพื้นที่บ้านไทรโยงร่วมกัน เพื่อให้เห็นความสำคัญของชุมชนของตัวเอง และสามารถดึงดูดคนนอกพื้นที่เข้ามาเยี่ยมชมชุมชน ทั้งยังสามารถสร้างรายได้ให้กับชุมชนและกายเป็นแหล่งท่องเที่ยวชุมชนได้อย่างมั่นคงและยั่งยืน 

อื่นๆ

เมนู