ประเภทประชาชน

การดำเนินงานเดือนมิถุนายน 2564 ในโครงการยกระดับเศรษฐกิจและสังคมรายตำบลแบบบูรณาการ 1 ตำบล 1 มหาวิทยาลัย (มหาวิทยาลัยสู่ตำบล สร้างรากแก้วให้ประเทศ) รับผิดชอบในตำบลกระสังได้แก่ บ้านม่วงเหนือหมู่ 2 บ้านเครือชุด หมู่ 4 บ้านกลันทา หมู่ 10 บ้านลำดวน หมู่ 11 และบ้านม่วงพัฒนา หมู่ 16 อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์  ทีมปฏิบัติงานได้มีการประชุมเพื่อทำความเข้าใจและความสำคัญเกี่ยวกับการเตรียมวัสดุไม้ไผ่เพื่อใช้ในงานจักสาน

จากการเข้าไปสัมภาษณ์เบื้องต้นของกลุ่มจักสานจะเห็นได้ว่า งานจักสานไม้ไผ่สิ่งที่สำคัญจะต้องนำไม้ไผ่มาผ่าฉีกให้เป็นเส้นบาง ๆ แล้วนำมาขัด สาน สอด ไขว้ ขึ้นโครงเป็นรูปทรงทำเป็นภาชนะเครื่องมือเครื่องใช้ในครัวเรือนและชีวิตประจำวันจัดเป็นงานศิลปหัตถกรรม และหัตถกรรมพื้นบ้านที่มีความผูกพันและอยู่คู่กับวิถีชีวิตของชุมชนตำบลกระสัง แสดงได้ถึงวัฒนธรรมและภูมิปัญญาของบรรพบุรุษ มีการสืบทอดกันมาแต่โบราณจะมีอยู่ในทุกอำเภอของจังหวัดบุรีรัมย์

ไม้ไผ่เป็นวัตถุดิบหลักในการสร้างงานหัตกรรมจักสานไม้ไผ่ที่ใช้สร้างเป็นงานหัตถกรรมมีด้วยกันหลายชนิด เนื่องจากคุณสมบัติของไม้ไผ่แต่ละประเภทจะมีความเหมาะสมกับงานหัตถกรรมที่แตกต่างกัน จึงต้องเลือกใช้ชนิดไม้ไผ่ให้เหมาะสม เช่น ไม้ไผ่ที่นิยมใช้ทำเครื่องจักสานมากที่สุด คือ ไม้ไผ่สีสุก ซึ่งเป็นไม้ไผ่ที่ขึ้นอยู่ตามพื้นราบมีอยู่ทั่วทุกจังหวัด ไม้ไผ่ที่นำมาใช้สำหรับการทำงานหัตถกรรมจักสานจะต้องเป็นไม้ไผ่ที่มีอายุไม่น้อยกว่า 2 ปี ต้องเลือกพันธุ์ไม้ไผ่ที่สามารถยืดหยุ่นได้ดี ลำต้นมีความยาว เมื่อใช้งานจะนำมาตัดและชักเสี้ยนไม้ทำให้ได้เส้นตอกที่ยาว

 

 

 

 

 

ภาพที่ 1 เตรียมไม้ไผ่ทำความสะอาดและตัดไม้ไผ่เป็นท่อน

การเตรียมวัตถุดิบเพื่อการสานหัตถกรรมจักสานไม้ไผ่ถือเป็นขั้นตอนที่ต้องอาศัยความรู้หรือภูมิปัญญาในการเตรียมวัตถุดิบ เพื่อทำให้ได้วัตถุดิบมีคุณภาพ ไม่เป็นมอด ไม่ขึ้นรา ได้เส้นตอกที่มีขนาดสม่ำเสมอตามที่ต้องการ มีสีสันสวยงาม และมีลวดลายที่เหมาะสมกับชิ้นงาน การเพิ่มเติมความสวยงาม และความคงทนให้กับชิ้นงาน รวมทั้งการมีคิดค้น พัฒนาหาเทคนิค วิธีการป้องกันมอดและแมลงของผลิตภัณฑ์เครื่องจักสานด้วย การรมควันที่สามารถทำให้เครื่องจักสานมีผิวแห้งสนิทไม่ขึ้นรา ไม้ไผ่ที่นำมาใช้ทำงานจักสานนั้นจะนิยมนำไม้ไผ่ที่ได้มาแช่นํ้าทิ้งไว้ 7 ถึง 10 วัน เพื่อป้องกันแมลงและบางครั้งใช้กรรมวิธีการตากแห้งเพื่อช่วยสกัดนํ้ามันไผ่ออกเป็นการสร้างความคงทน แข็งแรง และความสวยงามให้ไม้ไผ่ยิ่งขึ้น

 

ภาพที่ 2 การรมควันให้ไม้ไผ่มีผิวแห้งป้องกันเชื้อรา

                     การจัก “ตอก” ถือได้ว่าเป็นขั้นตอนของการเตรียมวัสดุใน การทำเครื่องจักสานขั้นแรกเป็นงานที่ยังคงทำด้วยฝีมือ การจักตอกเป็นหนึ่งในภูมิปัญญาบรรพบุรุษและเทคนิคที่ช่างต้องเรียนรู้ การกดมีดให้ผ่านเนื้อไม้และผิวไม้ไผ่ให้ได้เส้นตอกที่หนา หรือบางเท่ากันตลอดนั้น ช่างที่มีฝีมือดีจะจักตอกด้วยความ ชำนาญและได้เส้นตอกที่มีความหนาหรือบางที่สม่ำเสมอตลอดทั้งเส้น ช่างจักตอกจึงเป็นผู้หนึ่งที่มีความสำคัญและส่วนใหญ่ก็จะเป็นผู้สูงอายุที่มีความชำนาญในการจัดตอก

ภาพที่ 3 สาธิตการเตรียมวัสดุจักตอกทำเครื่องจักสาน

ภาพ 4 การเตรียมย้อมตอกเพื่อใช้จักสาน

การเตรียมวัตถุดิบเพื่อการสานหัตถกรรมจักสานไม้ไผ่ของกลุ่มตำบลกระสังในโครงการยกระดับเศรษฐกิจและสังคมรายตำบลแบบบูรณาการ 1 ตำบล 1 มหาวิทยาลัย (มหาวิทยาลัยสู่ตำบล สร้างรากแก้วให้ประเทศ) ขณะนี้ดำเนินการสาธิตให้ความรู้ในการเตรียมวัตถุดิบการเลือกไม้ไผ่ การรมควันป้องกันเชื้อรา การจักตอกพร้อมที่จะอบรมการจักสานโดยใช้วิทยากรที่มีภูมิปัญญาจากบรรพบุรุษและเทคนิคที่ชุมชนที่ต้องการจักสานเรียนรู้ได้อย่างมีความสุขและมีประสิทธิภาพสามารถใช้งานในชีวิตประวันและสร้างรายได้ให้แก่ครอบครัวได้

อื่นๆ

เมนู