ดิฉันนางสาวบงกช  ณ พัทลุง ประเภทบัณฑิตจบใหม่ หลักสูตร MS03 การบริหารจัดการขยะและการเพิ่มมูลค่าเพื่อสร้างอาชีพเสริมให้กับชุมชนตำบลในเมือง อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์   

         เครื่องดื่ม คือ น้ำที่มนุษย์ใช้ดื่ม เพื่อการดำรงค์ชีพซึ่งเป็นสิ่งจำเป็นต่อชีวิตของมนุษย์ มีคุณค่าทางโภชนาการต่าง ๆ ที่มีประโยชน์ ทั้งยังช่วยกำจัดความอ่อนเพลีย ความกระหาย และยังให้ความรู้สึกสดชื่นกับผู้ดื่ม โดยเครื่องดื่มในปัจจุบันมักจะมีการบรรจุใส่ “บรรจุภัณฑ์” เพื่อนำไปจัดจำหน่ายให้กับผู้ใช้รายสุดท้ายหรือผู้บริโภค ณ จุดซื้อต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นตามห้างสรรพสินค้าหรือร้านค้าท้องถิ่น โดยบรรจุภัณฑ์มีหลากหลายชนิด เช่น กล่อง นม กระป๋อง เป็นต้น ซึ่งในชีวิตประจำวันจะสังเกตได้ว่าผู้คนตามชุมชนต่าง ๆ หันมาบริโภคเครื่องดื่มกระป๋องมากยิ่งขึ้นเนื่องจากมีความสะดวกสบาย โดยหลังจากที่ทุกคนดื่มเครื่องดื่มหมดแล้ว คุณค่าของกระป๋องมักจะเหลือเพียงนำไปชั่งกิโลขายทิ้งหรือบางครั้งก็กลายเป็นเพียงขยะซึ่งนับเป็นจุดเริ่มต้นของการสร้างขยะที่ต้องใช้เวลาในการกำจัด และยังเป็นการทำลายสิ่งแวดล้อม เพราะบรรจุภัณฑ์ประเภทกระป๋องเป็นอะลูมิเนียมซึ่งไม่สามารถย่อยสลายได้ ดังนั้นจึงต้องกำจัดโดยการเผาซึ่งก่อให้เกิดแก๊สและมลพิษทางอากาศ โดยในปัจจุบันได้มีการรณรงค์ให้มีการรีไซเคิลขยะจำพวกอะลูมิเนียมโดยส่งคืนกลับโรงงานเพื่อนำไปผลิตเป็นกระป๋องใหม่ได้อย่างสมบูรณ์และไม่มีขีดจำกัดจำนวนครั้งของการผลิต โดยการรีไซเคิลจะไม่เกิดการลดคุณภาพของเนื้อกระป๋องลง แต่อย่างไรก็ตามนอกจากการรีไซเคิลดังที่กล่าวมาข้างต้น ทางผู้จัดทำยังเล็งเห็นว่าขยะประเภทกระป๋องที่ไม่สามารถย่อยสลายได้นั้น ยังสามารถที่จะนำมาแปรรูปเพื่อให้เป็นวัสดุที่มีประโยชน์และนำกลับมาใช้ได้อีกครั้ง ซึ่งจากการค้นคว้าข้อมูลได้พบว่าวิธีการนำขยะประเภทกระป๋องมารีไซเคิลมีหลากหลายวิธี ซึ่งทางผู้จัดทำได้ข้อสรุปว่าจะทำการแปรรูปกระป๋องให้เป็นตะกร้าเนื่องจากสามารถใช้ประโยชน์ได้หลากหลาย มีความแข็งแรงและสามารถใช้งานได้ทุกเพศทุกวัย นอกจากนั้นการแปรรูปขยะให้เป็นตะกร้านี้ยังสามารถนำไปประกอบเป็นอาชีพเพื่อสร้างเสริมรายได้ให้กับชุมชนได้อีกด้วย

         จากการที่ผู้จัดทำเกิดความสนใจที่จะทำการแปรรูปกระป๋องเครื่องดื่มให้เป็นตะกร้าสินค้า จึงได้มีการศึกษาค้นคว้าข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่อการแปรรูป นอกจากนั้นยังได้มีการฝึกฝนทดลองการทำตะกร้าด้วยตนเอง ดังนั้นสามารถสรุปข้อมูลของวัสดุอุปกรณ์และขั้นตอนวิธีการทำได้ดังต่อไปนี้

วัสดุอุปกรณ์ในการทำตะกร้า

  • กระป๋องเครื่องดื่ม
  • กระดาษแข็ง
  • เสื่อน้ำมัน
  • กาวยาง
  • ลวดเล็ก (เบอร์ 7)
  • ลวดใหญ่ (เบอร์ 11)
  • ริบบิ้นลวด (ลวดสี)
  • เหล็กตอกเจาะรู (ตุ๊ดตู่)
  • เครื่องเจาะกระดาษ 2 รู
  • คัตเตอร์/กรรไกร
  • ดินสอ/ยางลบ/ไม้บรรทัด
  • ค้อน
  • คีมตัดลวด
  • คีมดัดลวด
  • เคเบิ้ลไทร์
  • หมุดย้ำสายกระเป๋า

ขั้นตอนการดำเนินงาน

  1. นำกระป๋องมาตัดส่วนฝาด้านบนและด้านล่างให้เปิดออก ใช้กรรไกรตัดกระป๋องผ่าออกแล้วใช้มือกางแผ่นกระป๋องให้เป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า (อาจมีการนำของหนักมาวางทับไว้ให้กระป๋องไม่โค้งงอเพื่อง่ายต่อการนำกระป๋องไปติดกับแผ่นกระดาษแข็ง)
  2. สร้างต้นแบบของชิ้นส่วนตะกร้าโดยวัดลงในกระดาษแข็ง แล้วตัดกระดาษออกเป็นชิ้นส่วนต่าง ๆ (ชิ้นส่วนด้านข้างตะกร้า, ฐานตะกร้า, สายตะกร้า) เพื่อเตรียมไว้ติดกระป๋องและเสื่อน้ำมัน
  3. ติดกระป๋องและเสื่อน้ำมันลงในกระดาษแข็งที่ตัดเตรียมไว้ นอกจากนั้นทำการวัดความห่างของรูและเจาะรูตามการวัดให้เรียบร้อย
  4. พันริบบิ้นลวดรอบเส้นลวดเพื่อใช้เป็นขอบของตะกร้า (ขอบบน ขอบฐาน และขอบสาย)
  5. นำลวดที่พันด้วยริบบิ้นลวดเรียบร้อยแล้วมาประกอบเข้ากับขอบของสาย ขอบของฐาน และขอบด้านบนของตะกร้า
  6. นำส่วนประกอบตัวตะกร้าที่เตรียมไว้มาสานแต่ละด้านเพื่อให้ตะกร้าเกิดเป็นรูปทรงตามที่เรากำหนดไว้
  7. นำตัวตะกร้ามาประกอบเข้ากับชิ้นส่วนต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นสายหรือฐานของตะกร้าให้เรียบร้อย

ปัญหาและอุปสรรคในการทำงาน

  • ในการสานตะกร้าจะต้องมีการใช้ริบบิ้นลวด แต่เมื่อถึงจุดสิ้นสุดการสานจะเหลือปลายริบบิ้นลวด หากเก็บปลายของริบบิ้นลวดไม่เรียบร้อยจะทำให้เกิดความไม่สวยงามของตะกร้า ดังนั้นควรดึงริบบิ้นลวดให้แน่นและเก็บปลายโดยควรตัดริบบิ้นลวดให้เหลือสั้นที่สุดแล้วสอดลวดไว้ใต้ลวดที่มีการร้อยไว้ก่อนหน้าให้เรียบร้อย
  • รอยต่อระหว่างตัวตะกร้าและฐานของตะกร้ายังไม่สวยงามเท่าที่ควร เนื่องจากขนาดและรูของชิ้นส่วนตะกร้ามีการวัดที่ไม่แน่นอน ดังนั้นควรวัดขนาดชิ้นส่วนของตะกร้าให้เท่ากันทุกตะกร้า โดยควรมีต้นแบบสำรองไว้ 1-2 เซท เพื่อให้ในการวัดขนาดชิ้นส่วนต่อ ๆ ไป นอกจากนั้นควรเจาะรูระหว่างชิ้นส่วนด้านข้างของตะกร้า (ตัวตะกร้า) ให้ตรงกับรูของฐานตะกร้า โดยมีจำนวนรูให้เท่ากันพอดี เพื่อทำให้ง่ายต่อการประกอบฐานเข้ากับตัวตะกร้าและส่งผลให้ตะกร้ามีความความเรียบร้อย สวยงามมากยิ่งขึ้น
  • การทากาวลงบนกระดาษแข็งหากมากเกินไปจะทำให้กาวเลอะออกมาเปื้อนที่กระป๋องและเสื่อน้ำมัน ซึ่งทำความสะอาดออกได้ยากทำให้ตะกร้ามีความหมองและไม่เงางาม ดังนั้นควรระมัดระวังการทากาวให้มากยิ่งขึ้น
  • ความโค้งของตะกร้าและการเก็บมุมยังมีความเบี้ยว ดังนั้นจะต้องใช้อุปกรณ์ช่วยดัดโค้งช่วยดัดและเก็บมุมในระยะที่พอดี เพื่อลดความเบี้ยวของตะกร้า
  • การพันริบบิ้นลวดเข้ากับเส้นลวดควรมีการกะขนาดความยาวของริบบิ้นลวดให้มีความยาวพอดีหรือมากกว่าความยาวของเส้นลวด เพราะว่าหากริบบิ้นลวดยาวไม่พอ การจะพันริบบิ้นลวดต่อจากเดิมจะทำให้เกิดเป็นปมของลวดขึ้นเล็กน้อยซึ่งส่งผลให้ตะกร้าไม่สวยงาม
  • การสานตะกร้าควรจะต้องมีการตกลงกันกับผู้จัดทำทุกคนว่าจะสานในรูปแบบใด เนื่องจากในบางครั้งเกิดความเข้าใจผิดพลาดในการสานตะกร้าของผู้จัดทำแต่ละคน ทำให้ลวดลายของริบบิ้นลวดไม่เป็นไปในแนวทางเดียวกัน

         จากการลงมือสร้างสรรค์ตะกร้าสินค้าซึ่งเกิดจากการแปรรูปกระป๋องเครื่องดื่มให้สามารถนำกลับมาใช้ได้อีกครั้ง ทางผู้จัดทำและอาจารย์ทุกคนในหลักสูตร MS03 จะมีการถ่ายทอดองค์ความรู้ให้แก่ชุมชนตำบลในเมือง อำเภอเมืองบุรีรัมย์ จังหวัดบุรีรัมย์ ดังนั้นจึงต้องมีการสร้างต้นแบบของตะกร้าต่าง ๆ เพื่อให้ง่ายต่อการส่งต่อความรู้และข้อมูลของการทำตะกร้าต่อชาวบ้านในชุมชุนมากยิ่งขึ้น   

ต้นแบบตะกร้า (แบบที่ 1)

ต้นแบบตะกร้า (แบบที่ 2)

ต้นแบบตะกร้า (แบบที่ 3)

 

อื่นๆ

เมนู