ข้าพเจ้า นางสาวขนิษฐา เสาทอง  ประเภท : นักศึกษา

หลักสูตร : โครงการยกระดับเศรษฐกิจและสังคมรายตำบลแบบบูรณาการมหาวิทยาลัยสู่ตำบล เพื่อสร้างรากแก้วให้ประเทศ มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์ พื้นที่รับผิดชอบตำบลโนนขวาง อำเภอบ้านด่าน จังหวัดบุรีรัมย์

ภูมิปัญญท้องถิ่นของชุมชนตำบลโนนขวาง ประเภท ผ้าซิ่นตีนแดง

ลักษณะพิเศษของผ้าซิ่นตีนแดง เป็นผ้าไหมที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว คือเป็นผ้าที่ทอด้วยไหมทั้งผืน แต่เฉพาะหัวซิ่นและตีนซิ่นทุกผืนจะเป็นพื้นสีแดงสด ตีนซิ่นบางผืนช่างทออาจใช้เทคนิคการขิดเป็นแถบริ้วขนาดเล็กมาผสมผสาน เพื่อความสวยงามและแสดงได้ถึงฝีมือของผู้ทอ ส่วนตัวซิ่นจะเป็นลวดลายมัดหมี่ที่นิยมใช้สีหลักๆ เช่น สีเหลือง สีเขียว สีแดง สีขาว ในอดีตใช้วิธีการทอเฉพาะเป็น ส่วนหัวและส่วนตีนซิ่น แล้วจึงนำมาเย็บต่อกับตัวซิ่น แต่ในปัจจุบันมีการทอต่อเนื่องเป็นผืนเดียวกันโดยที่ไม่ต้องใช้การต่อหัวซิ่นและตีนซิ่น ผ้าซิ่นตีนแดงเป็นผ้าที่สำคัญต่อวิถีชีวิต จึงทอขึ้นอย่างสวยงามและประณีตในทุกขั้นตอน เริ่มตั้งแต่การเลี้ยงไหม การควบคุมโรค การมัดหมี่ การย้อม ประกอบกับทักษะฝีมือของช่างผู้ทอผ้าซิ่นตีนแดงแบบโบราณทอด้วยฟืมหน้าแคบ แล้วนำมาต่อหัวซิ่นและตีนซิ่น แต่ในปัจจุบันขยายหน้าฟืมให้ กว้างขึ้นทอเป็นผืนเดียวยาวต่อกันไป ใช้ระยะเวลาในการทอผ้าประมาณ 1 เดือน กระบวนการทอผ้าซิ่นตีนแดง ก็เป็นกระบวนการเดียวกับการทอผ้ามัดหมี่ของชาวอีสานใต้ ลวดลายต่าง ๆ ที่เป็นลาย ส่วนกลางของผืนผ้าซิ่น เป็นลายมัดหมี่แบบดั้งเดิมของทางอีสานใต้ แต่นิยมทอเป็นสีที่สดใสเพื่อให้รับกับตีนซิ่นที่มีพื้นสีแดงสด ซึ่งจะแตกต่างจากผ้าทอพื้นบ้านอีสานใต้ย่านใกล้เคียง ที่มักจะนิยมออกสีสันทึมทึบ

ผ้าซิ่นเป็นผ้าหนึ่งผืนที่ประกอบด้วยสามส่วน ได้แก่ หัวซิ่น ตัวซิ่น และตีนซิ่น ส่วนหัวซิ่นและตีนซิ่นจะมีสีแดงสด ส่วนตัวซิ่นในสมัยโบราณจะใช้โครงสีเข้ม เช่น สีดำ หรือสีเม็ดมะขาม ทอเป็น ลวดลายแบบง่ายๆ เช่น ลายหมากจับ 3 ลำ ลายแมงสีเสียด ลายบันไดสวรรค์ ลายหมี่นาค เป็นต้น ในปัจจุบันมีการพัฒนาเพิ่มเติมสีสัน และลวดลายในส่วนของตัวซิ่นมากขึ้น เช่น สีฟ้า สีน้ำเงิน สีแดง หรือสีอื่น ๆ

ผ้าซิ่นตีนแดงในอดีตเป็นผ้าที่มีราคาแพง เนื่องจากต้องอาศัยช่วงที่ว่างเว้นจากการทำนามานั่งทอผ้า ซึ่งขั้นตอน การทำนั้นยุ่งยากกว่าปัจจุบันมาก เมื่อผ่านมาเป็นยุคสมัยที่มี เครื่องจักรเข้ามาช่วยเหลือให้การทำนามีความสะดวก รวดเร็ว มากขึ้น ใบหม่อนมีการเปลี่ยนแปลงสายพันธุ์ให้มีใบใหญ่ขึ้น จากที่เป็นผ้าสำหรับราชการผู้มีฐานะ ปัจจุบันกลายเป็นผ้าที่คนทั่วไปสามารถหามาสวมใส่ได้ จากผ้าซิ่นตีนแดงที่ใช้สำหรับนุ่งแล้ว ปัจจุบันยังมีการพัฒนาทอเพื่อใช้เป็นผ้าสำหรับใช้ตัดชุด นำไปตัดเย็บเป็นกระเป๋า พวงกุญแจ ปลอกหมอน เป็นต้น อีกทั้งยังได้มีการพัฒนาด้าน คุณภาพ มีการคิดค้นลวดลายใหม่ๆ 

                                                                 

 

 

อื่นๆ

เมนู