สืบสานการทอผ้า

 

                                                                                ศรีแพร  สวัสดิ์รัมย์ 

              การทอผ้า  หรือ “การทอ” ถือเป็นศิลปะและหัตถกรรมหรืองานฝีมืออย่างหนึ่งที่มีมาตั้งแต่สมัยโบราณ เป็นกรรมวิธีการผลิตผืนผ้า  โดยใช้เส้นด้ายพุ่งและเส้นด้ายยืนมาขัดประสานกัน จนได้เป็นผืนผ้า ทั้งนี้ต้องมีเครื่องมือในการทอ เรียกว่า หูก หรือ กี่  นอกจากเป็นขั้นตอนการผลิตเครื่องนุ่งห่ม หนึ่งในปัจจัยสี่ของมนุษย์แล้ว  ยังถือเป็นงานศิลปะประเภททัศนศิลป์ด้วย  เนื่องจากการให้สีสันและลวดลายต่าง ๆ ที่สวยงาม

             ชุมชนบ้านเมืองโพธิ์ หมู่ที่ ๖ ตำบลเมืองโพธิ์ อำเภอห้วยราช จังหวัดบุรีรัมย์ เป็นอีกชุมชนหนึ่งที่ยังคงสืบทอดวิธีการทอผ้าพื้นบ้านจากบรรพบุรุษ ที่ยังคงอนุรักษ์ไว้ในปัจจุบัน  โดยคนสมัยก่อนนั้นนิยมปลูกหม่อนเลี้ยงไหม  เพื่อให้ได้เส้นไหมมาทอผ้าเป็นเครื่องนุ่งห่มไว้ใช้กันในครัวเรือน  ใช้ในพิธีกรรมต่าง ๆ เกี่ยวกับการเกิด  การบวช  การแต่งงาน  การตาย ก็ต้องใช้ผ้า ผ้าทอจึงเป็นสิ่งที่จำเป็นต่อชุมชน  ผ้าทอที่นิยมทอสมัยนั้น คือ ผ้าถุง  ผ้าโสร่ง  ผ้าขาวม้า ลายผ้าเป็นลายหางกระรอกเป็นส่วนใหญ่ คิดค้นลายผ้าเอง

 

               ด้วยยุคสมัยที่เปลี่ยนไป  ปัจจัยในการดำรงชีวิต  การแข่งขันที่มากขึ้น การนำเทคโนโลยีเข้ามาใช้  ปัจจุบันจะเห็นได้ว่า  การทอผ้าในชุมชนเริ่มค่อย ๆ ลดจำนวนลง ยังคงเหลือให้เห็นอยู่ไม่กี่หลังคาเรือนที่ยังคง สืบสานการทอผ้าไว้  การเลี้ยงไหมก็ไม่มีให้เห็นในชุมชน  การทอผ้าจะทำในช่วงที่ว่างจากการทำงานหลัก เป็นอาชีพเสริมเพื่อหารายได้จุนเจือครอบครัวอีกทางหนึ่ง   ผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการทอผ้าจะเป็นไหมประดิษฐ์และผ้าฝ้ายเป็นส่วนใหญ่ ผลิตภัณฑ์ที่ทอได้จะจำหน่ายในชุมชนและนอกชุมชน  นอกจากนี้ผ้าทอยังได้รับความนิยมเป็นอย่างมากในปัจจุบัน

    

               กรรมวิธีและเทคนิคในการทอผ้าให้เกิดลายต่าง ๆ เป็นเทคนิคและความสามารถของแต่ละคนหลักใหม่ของการทอผ้าก็คือ   การทำเส้นฝ้ายหรือไหมมาขัดกันให้เป็นลาย   โดยขึงกลุ่มหนึ่งเป็นหลักหรือเรียกว่าเส้นยืนแล้วใช่อีกเส้นหนึ่ง   เรียกว่าเส้นพุ่งสอดตามขวางเส้นยืน เมื่อสานขัดกันก็เกิดลวดลายต่าง ๆ ผ้าบางชนิด  ผู้ทอจะคิดหาวิธีสอดด้ายและสอดสีสลับกกัน    บางวิธีก็จะจับผูกและมัดเน้นเป็นช่วง ๆ หรืออาจจะผูกด้ายที่ทอเป็นระยะ ๆ    ทำให้เกิดลวดลายสวยงาม  ผู้ทอต้องสามารถจดจำลวดลายที่ตนคิดประดิษฐ์ได้ถึงแม้แต่ละลวดลายจะมีความซับซ้อน  และหลากหลายแต่เราสามารถนำมาประสานกันได้อย่างเหมาะเจาะงดงามแสดงถึงภูมิปัญญา   และความสามารถของชาวชุมชนเป็นอย่างดงาม

 

 

 

วีดีโอ

 

Tags: , ,

อื่นๆ

เมนู