การท่องเที่ยวเชิงเกษตรเป็นรูปแบบการท่องเที่ยวที่นำเอาวิถีชีวิต วัฒนธรรมประเพณีการประกแบอาชีพเกษตรกร ทรัพยากรธรรมชาติที่มีอยู่มาผสมผสาน  ด้วยการมีส่วนร่วมของชุมชน ทำให้เกิดการพัฒนาเครือข่ายองค์ความรู้ของเกษตรกรนำไปสู่การถ่ายทอดภูมิปัญญา แก่นักท่องเที่ยวและผู้ที่สนใจ

ที่มา:การท่องเที่ยวเชิงเกษตร เรียนรู้วิถีเกษตร | สวนหม่อนไม้ สวนเกษตร​นวัตกรรม​พึ่งตน (monmai.com)

และเช่นเดียวกันกับชุมชนสนวนนอก ที่ทางโครงการ U2T ตำบลสนวนได้มีการยกระดับโครงการโคก หนอง นา โมเดลให้กลายเป็นสถานที่ท่องเที่ยวเชิงเกษตรของตำบลโดยในครั้งนี้ได้ลงพื้นที่ของคุณ บุญทัศน์ กะรัมย์ เพื่อทำกิจกรรมส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงเกษตร เพื่อเชิญชวนผู้คนในชุมชนได้มาเรียนรู้การทำเกษตร โดยมีวิทยากรที่มีประสบการณ์และความรู้เป็นผู้อธิบายและสาธิตร่วมกับคุณบุญทัศน์ กะรัมย์ในการจัดกิจกรรมในครั้งนี้ และกิจกรรมในครั้งนี้ประกอบด้วย การทำจุลินทรีย์ด้วยหน่อกล้วย ปุ๋ยหมักจุลินทรีย์ชีวภาพ จุลินทรีย์สังเคราะห์แสง และน้ำส้มควันไม้ โดยผู้ร่วมกิจกรรมในครั้งยังได้มีส่วนร่วมในการทำจุลินทรีย์จากหน่อกล้วย ปุ๋ยหมักและจุลินทรีย์สังเคราะห์แสง และยังได้รับความรู้เกี่ยวกับการทำที่เผาถ่านและขั้นตอนการได้มาซึ่งน้ำส้มควันไม้รวมถึงการนำไปใช้งานอย่างไรให้เกิดประโยชน์อย่างสูงสุด

นอกจากการกิจจกรรมที่ได้รับความรู้จากท่านวิทยากรและคุณบุญทัศน์ กะรัมย์ ผู้เป็นเจ้าของสวนยังไปพาเดินชมโคก หนอง นา โมเดล ว่าประกอบไปด้วยอะไรบ้างปลุกพืชที่สามารถนำไปประกอบอาหารได้อย่างมากมาย อาทิ กล้วย มะละกอ มะขาม นอกจากนี้ยังแนะนำเกี่ยวกับสนุนไพรพื้นบ้านที่ได้ปลูกไว้ อาทิ ฟ้าทะลายโจร รวมไปถึงแปลงผักสวนครัวที่ประกอบไปด้วยพืชผักหลากหลายชนิดและดอกไม้ที่ช่วยสงเสริมให้แปลงเกษตรแห่งนี้มีชีวิตชีวาอย่างสวยงาม

และก่อนที่จะกลับเรายังได้รับความรู้จากท่านวิทยากรเกี่ยวกับโคก หนอง นา โมเดล ว่าคืออะไรมีความสำคัญอย่างไร และได้ทำการออกแบบโคก หนอง นา ของเราเองว่าอยากประกอบไปด้วยโคก หนอง และนาอย่างไรเป็นการเปิดโอกาสให้ได้แสดงความคิดเห็นได้อย่างเต็มที่

โคก-หนอง-นา โมเดล คือ การจัดการพื้นที่ซึ่งเหมาะกับพื้นที่การเกษตร ซึ่งเป็นผสมผสานเกษตรทฤษฎีใหม่ เข้ากับภูมิปัญญาพื้นบ้านที่อยู่อย่างสอดคล้องกับธรรมชาติในพื้นที่นั้นๆ โคก-หนอง-นา โมเดล เป็นการที่ให้ธรรมชาติจัดการตัวมันเองโดยมี มนุษย์เป็นส่วนส่งเสริมให้มันสำเร็จเร็วขึ้น อย่างเป็นระบบ

โคก-หนอง-นา โมเดล ซึ่งเป็นแนวทางทำเกษตรอินทรีย์และการสร้างชีวิตที่ยั่งยืน โดยมีองค์ประกอบดังนี้

1. โคก: พื้นที่สูง
– ดินที่ขุดทำหนองน้ำนั้นให้นำมาทำโคก บนโคกปลูก “ป่า 3อย่าง ประโยชน์ 4 อย่าง” ตามแนวทางพระราชดำริ
– ปลูกพืช ผัก สวนครัว เลี้ยงหมู เลี้ยงไก่ เลี้ยงปลา ทำให้พออยู่ พอกิน พอใช้ พอร่มเย็น เป็นเศรษฐกิจพอเพียงขั้นพื้นฐาน ก่อนเข้าสู่ขั้นก้าวหน้า คือ ทำบุญ ทำทาน เก็บรักษา ค้าขาย และเชื่อมโยงเป็นเครือข่าย
– ปลูกที่อยู่อาศัยให้สอดคล้องกับสภาพภูมิประเทศ และภูมิอากาศ

2. หนอง: หนองน้ำหรือแหล่งน้ำ
– ขุดหนองเพื่อกักเก็บน้ำไว้ใช้ยามหน้าแล้งหรือจำเป็น และเป็นที่รับน้ำยามน้ำท่วม (หลุมขนมครก)
– ขุด “คลองไส้ไก่” หรือคลองระบายน้ำรอบพื้นที่ตามภูมิปัญญาชาวบ้าน โดยขุดให้คดเคี้ยวไปตามพื้นที่เพื่อให้น้ำกระจายเต็มพื้นที่เพิ่มความชุ่มชื้น ลดพลังงานในการรดน้ำต้นไม้
– ทำ ฝายทดน้ำ เพื่อเก็บน้ำเข้าไว้ในพื้นที่ให้มากที่สุด โดยเฉพาะเมื่อพื้นที่โดยรอบไม่มีการกักเก็บน้ำ น้ำจะหลากลงมายังหนองน้ำ และคลองไส้ไก่ ให้ทำฝายทดน้ำเก็บไว้ใช้ยามหน้าแล้ง
– พัฒนาแหล่งน้ำในพื้นที่ ทั้งการขุดลอก หนอง คู คลอง เพื่อกักเก็บน้ำไว้ใช้ยามหน้าแล้ง และเพิ่มการระบายน้ำยามน้ำหลาก

3. นา:
– พื้นที่นานั้นให้ปลูกข้าวอินทรีย์พื้นบ้าน โดยเริ่มจากการฟื้นฟูดิน ด้วยการทำเกษตรอินทรีย์ยั่งยืน คืนชีวิตเล็กๆ หรือจุลินทรีย์กลับคืนแผ่นดินใช้การควบคุมปริมาณน้ำในนาเพื่อคุมหญ้า ทำให้ปลอดสารเคมีได้ ปลอดภัยทั้งคนปลูก คนกิน
– ยกคันนาให้มีความสูงและกว้าง เพื่อใช้เป็นที่รับน้ำยามน้ำท่วม ปลูกพืชอาหารตามคันนา

ที่มา:โคก-หนอง-นา โมเดล คือ อะไร – สำนักงานพัฒนาชุมชนอำเภอเมืองสุโขทัย (cdd.go.th)

วิดีโอ : SC03 เดือนพฤศจิกายน ตำบลสนวน อำเภอห้วยราช จังหวัดบุรีรัมย์ – YouTube

อื่นๆ

เมนู