ชุมชนเลี้ยงกบบ้านจาน

นัฐพงษ์ จริบรัมย์

                 หลังจากบทความเดือนที่แล้ว  ผมได้นำเสนอโรงสีข้าวของนางสมพอง เทวารัมย์ บ้านเลขที่ 15 ชาวบ้านในหมู่ 9 บ้านจาน ตำบลห้วยราช จังหวัดบุรีรัมย์ ที่ได้ให้บริการสีข้าวให้คนในชุมชน และได้แบ่งปันรำข้าวแบบละเอียดให้คนในชุมชน ได้ใช้เพื่อผสมเป็นหัวอาหารกบ บทความประจำเดือนนี้ผมจึงอยากนำเสนอ เรื่องราวที่น่าสนใจในชุมชนบ้านจาน คือ การเลี้ยงกบของคนในหมู่บ้าน ซึ่งมีประมาณ 10-15 ครัวเรือนที่เพาะเลี้ยงกบเพื่อใช้รับประทานในครัวเรือนและจำหน่ายบางส่วน

                    กบ เป็นสัตว์เศรษฐกิจอีกชนิดหนึ่งที่คนไทยนิยมบริโภคกันมากถือเป็นแหล่งโปรตีนที่มีคุณภาพและสามารถนำมาทำอาหารได้หลากหลาย ทั้งนี้คนที่เลี้ยงกบเป็นอาชีพนั้นเริ่มมีมากขึ้นในปัจจุบัน จากที่เคยเพาะเลี้ยงแบบธรรมชาติก็กลายมาเป็นเชิงพาณิชย์มากขึ้น จากการสัมภาษณ์คุณแม่ประถุม เจริญศิริ รองผู้ใหญ่บ้านจานและยังเป็นเกษตรกรที่เลี้ยงกบ คุณแม่เล่าว่า การเลี้ยงกบในหมู่บ้าน แต่ละบ้านจะเลี้ยงไว้แค่ 1-2 บ่อเท่านั้น ไม่ได้เลี้ยงไว้จำหน่ายเป็นกิจลักษณะ  อาศัยว่าที่เหลือจากการบริโภคในครัวเรือน ก็อาจจะมีการจำหน่ายบ้าง โดยการเลี้ยงกบในหมู่บ้านเริ่มมาตั้งแต่ 10 ปีที่แล้ว จากการให้ความรู้ของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์การเกษตร ได้เข้ามาส่งเสริมให้ความรู้ อบรมการทำอาชีพเสริมหลังหมดฤดูการเก็บเกี่ยวทำนา เพื่อสร้างรายได้อีกทางให้คนในชุมชน และเกิดการพึ่งพาตนเอง  โดยการเลี้ยงกบในหมู่บ้านจะเป็นการเลี้ยงในบ่อซีเมนต์และบ่อพลาสติก เพื่อสะดวกต่อการทำความสะอาดบ่อ และการให้อาหาร

 

                    วิธีการเพาะเลี้ยงกบในบ่อซีเมนต์การเลี้ยงกบควรเลือกพื้นที่เป็นที่สูงหรือที่ดอน มีลักษณะราบเสมอ ใกล้แหล่งน้ำ เพื่อสะดวกต่อการถ่ายเทน้ำ แต่ควรให้ห่างจากถนนเพื่อป้องกันเสียงรบกวน สร้างบ่อซีเมนต์ขนาดกว้าง 1 เมตร ยาว 1.5 เมตร สูง 1 เมตร เพื่อใช้เพาะพันธุ์กบ จำนวน 1 บ่อ และสร้างบ่อขนาดกว้าง 3 เมตร ยาว 4 เมตร จำนวน 3 บ่อ โดยก่อแผ่นซีเมนต์และฉาบด้วยปูนซีเมนต์ ปูนที่ฉาบควรหนาเป็นพิเศษ ตรงส่วนล่างที่เก็บขังน้ำ สูงจากพื้น 1 ฟุต พื้นล่างเทปูนหนาเพื่อรองรับน้ำ และมีท่อระบายน้ำอยู่ตรงส่วนที่ลาดที่สุด พันธุ์กบที่จะเพาะเลี้ยงควรเลือกกบนาเพราะเจริญเติบโตเร็ว และเป็นที่นิยมของผู้บริโภค กบนาตัวผู้มีขนาดเล็กกว่าตัวเมีย เมื่อจับพลิกหงายขึ้นจะเห็นกล่องเสียงอยู่ใต้คางแถวมุมปาก ส่วนตัวเมียมองไม่เห็นกล่องเสียง

           การดูแลและเลี้ยงกบเต็มวัยจนเป็นกบโต เมื่อคัดลูกกบนำไปเลี้ยงในบ่อแล้ว ใส่วัชพืชน้ำและวัสดุลอยน้ำลงไป เช่น แพไม้ไผ่หรือแผ่นโฟม เพื่อให้กบขึ้นไปอาศัยอยู่ และนำทางมะพร้าวมาคลุมบ่อเพื่อบังแดดด้วย ในช่วงที่คัดลูกกบลงบ่อซีเมนต์ใหม่ๆ นี้ ให้ใช้อาหารเม็ดสำหรับเลี้ยงลูกกบไประยะหนึ่งก่อน เมื่อกบโตขึ้นจึงค่อยให้อาหารเม็ดสำหรับเลี้ยงกบโตวันละ 2 ครั้ง เช้า-เย็น ในอัตรา 3% ของน้ำหนักตัวกบ คือ ถ้ากบน้ำหนัก 100 กิโลกรัม ก็ให้อาหารวันละ 3 กิโลกรัม ในขั้นตอนนี้ใช้เวลาเลี้ยงประมาณ 3 เดือน ก็สามารถจับกบจำหน่ายได้ ข้อดีของการเลี้ยงกบในบ่อซีเมนต์ เป็นรูปแบบที่นิยมเลี้ยงกันมากที่สุด โดยบ่อที่นิยมจะมาขนาด 3 x 4 เมตร หรือใหญ่กว่า สะดวกในการเปลี่ยนถ่ายน้ำ ทำความสะอาดบ่อ ควบคุมโรครวมถึงการจับแบบทยอยจับได้ ดีต่อการอาศัยของกบเพราะบ่อส่วนใหญ่เป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า มีพื้นที่ที่เป็นพื้นบกสำหรับกบอาศัยอย่างน้อย 70% ของบ่อ ที่เหลือเป็นพื้นน้ำ

วิดิโอประกอบ

อื่นๆ

เมนู